“Ελληνοουκρανική σύγκρουση” για τα ελληνικά drones | Η πραγματικότητα και η υπερβολή του μηχανισμού των fake news
Ουκρανικά drones και Ελλάδα: Πραγματικότητα, υπερβολή και ο μηχανισμός των fake news
Τις τελευταίες ημέρες ένα θέμα που υπό κανονικές συνθήκες θα απασχολούσε περιορισμένα τον αμυντικό και διπλωματικό κύκλο μετατράπηκε σε αντικείμενο έντονου δημόσιου διαλόγου όσων αφορά την πιθανή συνεργασία Ελλάδας–Ουκρανίας στον τομέα των drones. Ωστόσο, η εικόνα που διαμορφώθηκε σε μεγάλο μέρος των ελληνικών μέσων ενημέρωσης και κυρίως στο διαδίκτυο, απέχει κατά πολύ από την πραγματικότητα…
Η υπόθεση αυτή αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς μια πραγματική είδηση μπορεί να αλλοιωθεί μέσα από υπερβολές, ερμηνείες και τίτλους που επιδιώκουν εντυπωσιασμό για μπόλικα κλικ.
Η αφορμή για να δημιουργηθεί η “φασαρία”
Η βάση της συζήτησης της ενδεχόμενης συμφωνίας είναι υπαρκτή. Η Ουκρανία, αξιοποιώντας την εμπειρία που έχει αποκτήσει στον πόλεμο, επιχειρεί να αναπτύξει συνεργασίες με χώρες της Δύσης για την παραγωγή και εξαγωγή οπλικών συστημάτων, με ιδιαίτερη έμφαση στα drones.
Σε αυτό το πλαίσιο υπήρξαν επαφές και με το ΥΠΕΘΑ, κυρίως για πιθανή συνεργασία στον τομέα των ναυτικών μη επανδρωμένων θαλάσσιων συστημάτων. Οι συζητήσεις αυτές εντάσσονται σε μια ευρύτερη γεωπολιτική και αμυντική στρατηγική όπου οι χώρες επιδιώκουν την μεταφορά τεχνογνωσίας, την συμπαραγωγή οπλικών συστημάτων και την ενίσχυση των αμυντικών δυνατοτήτων τους
Μέχρι εδώ όλα καλά… δεν υπάρχει τίποτα ασυνήθιστο ή ανησυχητικό. Αντίθετα, πρόκειται για μια συνηθισμένη πρακτική κρατών για μια ενδεχόμενη αμυντική συνεργασία.
Πού προέκυψε η «έκρηξη» της είδησης
Η ένταση δημιουργήθηκε όταν ορισμένα δημοσιεύματα άρχισαν να αναφέρουν ότι η Ουκρανία θέτει όρους για το πώς θα χρησιμοποιηθούν τα drones από την Ελλάδα (πολλά κλικ)…
Άρχισαν με αφήγήμτα του τύπου ότι η “Ουκρανία επιδιώκει να έχει λόγο ή ακόμη και έλεγχο στη χρήση τους”, ότι απαιτεί περιορισμούς που αγγίζουν ζητήματα εθνικής κυριαρχίας
Οι διατυπώσεις αυτές, παρουσιάστηκαν με δραματικό τόνο, δημιούργησαν την εντύπωση ότι υπάρχει ήδη μια συμφωνία εις βάρος της Ελλάδος ή ότι η χώρα βρίσκεται μπροστά σε μια σοβαρή διπλωματική υποχώρηση… ΜΠΟΥΡΔΕΣ
Αυτό όμως δεν επιβεβαιώθηκε ποτέ ούτε από την ελληνική κυβέρνηση, ούτε από τους Ουκρανούς.
Τι δείχνουν οι πραγματικές πληροφορίες και από τις δύο πλευρές
Αν εξετάσει κανείς πιο προσεκτικά τις διαθέσιμες πληροφορίες και κυρίως πώς παρουσιάζεται το θέμα εκτός Ελλάδας η εικόνα είναι σαφώς πιο σοβαρή και υπεύθυνη… Να πληροφορήσουμε λοιπόν ότι οι συνομιλίες βρίσκονται σε στάδιο διαπραγμάτευσης, δεν υπάρχει επιβεβαιωμένη τελική συμφωνία, υπάρχουν διαφωνίες μεταξύ των πλευρών κυρίως όμως σε τεχνικά και επιχειρησιακά ζητήματα. Το μόνο αγκάθι είναι οι όρους χρήσης, κάτι που όμως είναι απολύτως σύνηθες σε διμερής συμφωνίες αμυντικού υλικού.
Στη διεθνή πρακτική κάθε χώρα που εξάγει στρατιωτική τεχνολογία θέτει όρους για τη χρήση της ΠΟΛΥ ΓΝΩΡΙΜ ΚΑΙ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ. Αυτό συμβαίνει για λόγους στρατηγικού ελέγχου, αποφυγής ανεπιθύμητης μεταφοράς τεχνολογίας και πολιτικών ισορροπιών
Δεν πρόκειται για κάποια “ιδιαιτερότητα” της Ουκρανίας, ούτε για κάτι που εφαρμόζεται αποκλειστικά στην Ελλάδα.
Ας δούμε όμως τι γράφουν τα Ουκρανικά δημοσιογραφικά μέσα
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει το πώς αντιμετωπίζεται το θέμα από ουκρανικής πλευράς. Τα ουκρανικά μέσα ενημέρωσης αναφέρονται στην υπόθεση με σαφώς πιο τεχνοκρατικό και λιγότερο δραματικό τρόπο…Η υπόθεση περιγράφεται ως μια διαπραγμάτευση που βρίσκεται σε εξέλιξη, με κάποια εμπόδια στην συνεργασία και επιδιώκεται από τις δύο πλευρές να βρουν κοινό έδαφος
Δεν υπάρχει αφήγημα περί “επιβολής όρων” ή “διπλωματικής κρίσης”. Αντίθετα, το ζήτημα αντιμετωπίζεται ως μέρος μιας φυσιολογικής διαδικασίας μεταξύ κρατών.
Τι ισχύει τελικά
Ας συνοψίσουμε λοιπόν… Σύμφωνα με έγκυρες πληροφορίες υπάρχουν επαφές μεταξύ των δύο κρατών για drones και οι συνομιλίες δεν έχουν ολοκληρωθεί. Υπάρχουν διαφωνίες σε επιμέρους ζητήματα και δεν υπάρχει επιβεβαιωμένη συμφωνία με δεσμευτικούς όρους για την Ελλάδα
Τα τρία μοντέλα που βρίσκονται στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων
Στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων φαίνεται να υπάρχουν τρεις βασικές επιλογές, οι οποίες δεν είναι αμοιβαία αποκλειόμενες.
1. Άμεση προμήθεια.
Το πιο απλό σενάριο είναι η αγορά έτοιμων ουκρανικών drones. Πρόκειται για μια λύση με τη μικρότερη καθυστέρηση, καθώς επιτρέπει άμεση επιχειρησιακή αξιοποίηση.
Ωστόσο, αυτό το μοντέλο έχει περιορισμούς… Θα εξαρτάται από τους Ουκρανούς για την συντήρηση και την υποστήριξη τους, με περιορισμένη πρόσβαση σε τεχνολογία και πιθανότητα επιβολής όρων χρήσης
Για τον λόγο αυτό, θεωρείται η λιγότερο στρατηγική επιλογή σε βάθος χρόνου.
2. Συμπαραγωγή
Το σενάριο που συγκεντρώνει το μεγαλύτερο ενδιαφέρον είναι η συμπαραγωγή. Σε αυτή την περίπτωση, η Ελλάδα και η Ουκρανία θα συνεργαστούν για την κατασκευή drones, με συμμετοχή ελληνικών εταιρειών.
Τα βασικά χαρακτηριστικά ενός τέτοιου μοντέλου θα είναι η μεταφορά τεχνογνωσίας, η ανάπτυξη της εγχώριας παραγωγικής και η δυνατότητα προσαρμογής των συστημάτων στις ελληνικές ανάγκες
Η συμπαραγωγή αποτελεί μια πιο ισορροπημένη λύση, αλλά είναι και πιο απαιτητική σε επίπεδο διαπραγμάτευσης.
3. Μεταφορά τεχνολογίας
Το πιο φιλόδοξο και ταυτόχρονα πιο δύσκολο σενάριο αφορά τη μεταφορά τεχνολογίας. Σε αυτή την περίπτωση η Ελλάδα θα αποκτήσει πρόσβαση σε κρίσιμα στοιχεία σχεδιασμού και λογισμικού, επιτρέποντας μεγαλύτερη αυτονομία στην παραγωγή.
Πρόκειται για την επιλογή με τη μεγαλύτερη στρατηγική αξία, αλλά και με τις μεγαλύτερες δυσκολίες, με υψηλό επίπεδο εμπιστοσύνης μεταξύ των δύο πλευρών, με αυστηρούς περιορισμούς από την πλευρά των Ουκρανών να μεταφέρει την τεχνολογία και τέλος με σύνθετες νομικές και επιχειρησιακές ρυθμίσεις
Σε μια χώρα όπου κάθε διαπραγμάτευση βαφτίζεται «εθνική κρίση» πριν καν ολοκληρωθεί, η υπόθεση των ουκρανικών drones ήρθε απλώς να επιβεβαιώσει τον κανόνα. Λίγες πληροφορίες, αρκετές εικασίες και πολλή διάθεση για δραματικούς τίτλους ήταν αρκετά για να στηθεί ένα αφήγημα που έμοιαζε πιο κοντά σε πολιτική καρικατούρα παρά σε πραγματική εξέλιξη.
Η πραγματικότητα όπως συχνά συμβαίνει, είναι πολύ λιγότερο εντυπωσιακή. Δύο χώρες διαπραγματεύονται, διαφωνούν σε όρους, ζυγίζουν τα συμφέροντα. Τίποτα περισσότερο, τίποτα λιγότερο.
