THE LEGEND | Η ιστορία των ελληνικών F-4E Phantom II και το αεροσκάφος που έγραψε το πιο άγριο κεφάλαιο της παγκόσμιας αεροπορίας [pics]

Υπάρχουν αεροσκάφη που σχεδιάστηκαν για να υπηρετήσουν μια εποχή και μετά χάθηκαν μέσα στον χρόνο. Και υπάρχουν κι εκείνα που ξεπέρασαν τον ρόλο τους, έγιναν σύμβολα δύναμης και τελικά πέρασαν στη συλλογική μνήμη σαν κάτι πολύ μεγαλύτερο από ένα απλό πολεμικό εργαλείο. Το F-4E Phantom II ανήκει χωρίς αμφιβολία στη δεύτερη κατηγορία.

Ακόμα και σήμερα, δεκαετίες μετά την πρώτη του πτήση, το Phantom προκαλεί την ίδια αίσθηση δέους. Δεν ήταν ποτέ το πιο κομψό μαχητικό. Δεν είχε τη φινέτσα των σύγχρονων stealth αεροσκαφών ούτε την αεροδυναμική «καθαρότητα» μεταγενέστερων σχεδιάσεων. Ήταν όμως μια καθαρή έκφραση ισχύος. Ένα δικινητήριο θηρίο από μέταλλο, φωτιά και καύσιμο, φτιαγμένο για να κυριαρχεί στον ουρανό και να επιβιώνει σε συνθήκες πολέμου.

Στην Ελλάδα το Phantom έγινε κομμάτι της αεροπορικής ιστορίας. Για δεκαετίες αποτέλεσε την αιχμή του δόρατος της ελληνικής αποτροπής, το αεροσκάφος που σήκωνε στους ώμους του το βάρος της αεροπορικής ισορροπίας στο Αιγαίο. Ο χαρακτηριστικός βρυχηθμός των κινητήρων J79 και οι τεράστιες φλόγες της μετάκαυσης έγιναν εικόνες και ήχοι που ταυτίστηκαν με μια ολόκληρη εποχή.

Η ιστορία του Phantom ξεκινά στα τέλη τo 1958, όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες αναζητούσαν ένα μαχητικό ικανό να καλύψει πολλαπλούς ρόλους. Η McDonnell Douglas δημιούργησε ένα αεροσκάφος που μπορούσε να πετάξει με ταχύτητα πάνω από Mach 2, να μεταφέρει τεράστιο φορτίο οπλισμού και να επιχειρεί σε αποστολές αναχαίτισης, βομβαρδισμού και αεροπορικής υπεροχής. Το αποτέλεσμα ήταν ένα αεροσκάφος που δεν έμοιαζε με τίποτα άλλο εκείνης της εποχής ΗΤΑΝ ΕΝΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΥΠΕΡΟΠΛΟ χωρίς δόση υπερβολής !

Το F-4 Phantom II πολέμησε στο Βιετνάμ, στη Μέση Ανατολή και σε δεκάδες κρίσιμες αποστολές του Ψυχρού Πολέμου. Ήταν γρήγορο, ανθεκτικό και τρομακτικά αποτελεσματικό. Οι δύο κινητήρες General Electric J79 παρήγαγαν 36.000 λίβρες, προσφέροντας επιτάχυνση που ακόμα και σήμερα εντυπωσιάζει όσους το είδαν να απογειώνεται. Το χαρακτηριστικό μαύρο καυσαέριο των κινητήρων έγινε σήμα κατατεθέν του αεροσκάφους, ενώ ο “ουρλιαχτός” ήχος του μπορούσε να ακουστεί χιλιόμετρα μακριά.

Η τεχνολογία του Phantom θεωρούνταν επαναστατική για την εποχή της. Το radar AN/APQ-120 έδινε δυνατότητες εντοπισμού και εγκλωβισμού στόχων πέρα από οπτική επαφή, επιτρέποντας χρήση πυραύλων AIM-7 Sparrow σε αποστάσεις που στις αρχές της δεκαετίας του ’70 έμοιαζαν εξωπραγματικές. Παράλληλα, το αεροσκάφος μπορούσε να μεταφέρει τεράστιο φάσμα οπλισμού: πυραύλους αέρος-αέρος AIM-9 Sidewinder, βόμβες γενικής χρήσης, κατευθυνόμενα πυρομαχικά και ατρακτίδια ηλεκτρονικού πολέμου.

Η εμπειρία του Βιετνάμ οδήγησε επίσης στην προσθήκη του εσωτερικού πυροβόλου M61 Vulcan στην έκδοση F-4E. Το εξάκαννο Gatling των 20 χιλιοστών μπορούσε να εκτοξεύει χιλιάδες βλήματα ανά λεπτό, μετατρέποντας το Phantom σε έναν πραγματικό ιπτάμενο καταστροφέα.

Όταν η Ελλάδα αποφάσισε να αποκτήσει το F-4E μέσω του προγράμματος “Peace Icarus Ι” το (1974), η ισορροπία ισχύος στο Αιγαίο άλλαξε άμεσα. Η Πολεμική Αεροπορία περνούσε σε μια νέα εποχή. Μέχρι τότε, η ανάγκη για αεροσκάφη μεγάλης εμβέλειας και υψηλής αποτρεπτικής ικανότητας ήταν επιτακτική. Το Phantom έδωσε ακριβώς αυτό: δύναμη στρατηγικού επιπέδου.

Τα ελληνικά F-4E μπορούσαν να επιχειρούν παντός καιρού, να εκτελούν αναχαιτίσεις ημέρα και νύχτα και να μεταφέρουν τεράστιο φορτίο οπλισμού βαθιά μέσα στο πεδίο επιχειρήσεων. Για πρώτη φορά, η Ελλάδα αποκτούσε ένα αεροσκάφος που συνδύαζε ισχύ, εμβέλεια και προηγμένα ηλεκτρονικά σε τέτοιο βαθμό.

Οι Μοίρες που τα υποδέχθηκαν έγραψαν ιστορία. Η 338 Μοίρα, η 339 Μοίρα και αργότερα η 337 Μοίρα ταύτισαν το όνομά τους με τις καθημερινές αναχαιτίσεις στο Αιγαίο. Για χρόνια, τα ελληνικά Phantom απογειώνονταν σχεδόν καθημερινά σε αποστολές readiness και scramble, μετατρέποντας το χαρακτηριστικό ουρλιαχτό των J79 σε ήχο αποτροπής.

Το Phantom όμως δεν ήταν εύκολο αεροσκάφος. Οι ίδιοι οι χειριστές του περιγράφουν ότι δεν το «πετούσες» απλώς· το πάλευες. Το αεροσκάφος απαιτούσε απόλυτη συγκέντρωση, σωστή διαχείριση ενέργειας και σεβασμό. Οι ταχύτητες ήταν τεράστιες και τα περιθώρια λάθους μικρά. Όσοι όμως κατάφερναν να το κατακτήσουν γίνονταν μέρος μιας πολύ ιδιαίτερης αεροπορικής κουλτούρας.

Ίσως αυτός να είναι και ο λόγος που οι λεγόμενοι «Phantomάδες» αντιμετωπίζονται μέχρι σήμερα με ξεχωριστό σεβασμό μέσα στην Πολεμική Αεροπορία. Το Phantom είχε χαρακτήρα. Ήταν βίαιο στις αντιδράσεις του, απαιτητικό στη συντήρηση και σκληρό στην καθημερινή χρήση. Δεν συγχωρούσε προχειρότητα ούτε στον αέρα ούτε στο έδαφος.

Παρά την ηλικία του, η Ελλάδα αποφάσισε να επενδύσει στην αναβάθμισή του μέσω του προγράμματος AUP. Το Πρόγραμμα Αναβάθμισης υλοποιήθηκε από το  1997 έως το 2002
Δεν ήταν “αγορά” νέων αεροσκαφών, αλλά μια τεράστια επένδυση για να μείνουν τα Phantom αξιόμαχα. 35 αεροσκάφη Peace Icarus αναβαθμίστηκαν στο επίπεδο Peace Icarus 2000 (ή F-4E AUP).

Τι άλλαξε: Τοποθετήθηκε το σύγχρονο ραντάρ AN/APG-65 (αυτό που φορούσαν τα F-18), νέοι υπολογιστές αποστολής και δυνατότητα εκτόξευσης πυραύλων AMRAAM.

Σήμερα: Τα αναβαθμισμένα F-4E AUP πετούν ακόμα με την 338 Μοίρα “Άρης” στην 117 Πτέρυγα Μάχης, αποτελώντας ένα από τα μακροβιότερα και πιο αγαπημένα αεροσκάφη στην ιστορία της Παγκόσμιας και ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας.

(Avionics Upgrade Program). Η απόφαση αυτή αποδείχθηκε εξαιρετικά σημαντική. Τα ελληνικά F-4E απέκτησαν νέο mission computer, ψηφιακά avionics, βελτιωμένα συστήματα ναυτιλίας και τη δυνατότητα χρήσης σύγχρονων όπλων. Το radar APG-65GY έδωσε στο Phantom δυνατότητες που ελάχιστοι περίμεναν από ένα σχέδιο της δεκαετίας του ’60.

Ξαφνικά, ένα αεροσκάφος που είχε γεννηθεί στην κορύφωση του Ψυχρού Πολέμου μπορούσε να επιχειρεί πιο αποτελεσματικά στον 21ο αιώνα. Αυτό από μόνο του αποδεικνύει πόσο μπροστά βρισκόταν η αρχική σχεδίαση του Phantom.

Κι όμως, όσο εντυπωσιακά κι αν είναι τα τεχνικά χαρακτηριστικά του, ο λόγος που το Phantom αγαπήθηκε τόσο πολύ δεν βρίσκεται μόνο στους αριθμούς. Βρίσκεται στην αίσθηση που δημιουργούσε. Στην ωμή παρουσία του. Στον τρόπο που έμοιαζε να σκίζει τον ουρανό. Στη βία της μετάκαυσης, στην κάπνα των κινητήρων “στην οσμή που έβγαζε” και στη δύναμη που απέπνεε ακόμα και όταν βρισκόταν σταθμευμένο στην πίστα.

Τα σύγχρονα μαχητικά είναι σαφώς ανώτερα τεχνολογικά. Ένα Rafale ή ένα F-35 ανήκουν σε διαφορετική εποχή και διαφορετική φιλοσοφία αεροπορικού πολέμου. Παρ’ όλα αυτά, λίγα αεροσκάφη έχουν αποκτήσει την αύρα που κουβαλά το Phantom. Είναι ένα κομμάτι ζωντανής αεροπορικής ιστορίας.

Και στην Ελλάδα, το Phantom συνδέθηκε όσο λίγα αεροσκάφη με την έννοια της αποτροπής. Συνδέθηκε με τις δύσκολες νύχτες readiness, με τις συνεχείς εντάσεις στο Αιγαίο, με τις γενιές χειριστών που έμαθαν να ζουν στα όρια και με τους τεχνικούς που κράτησαν αυτά τα απαιτητικά αεροσκάφη επιχειρησιακά ενεργά για δεκαετίες.

Κάθε φορά που ένα ελληνικό F-4E Phantom περνά χαμηλά, ΟΛΟΣ ο κόσμος συνεχίζει να σηκώνει το βλέμμα. Όχι μόνο επειδή ο ήχος του παραμένει συγκλονιστικός, αλλά γιατί συμβολίζει κάτι μεγαλύτερο. Μια εποχή όπου τα μαχητικά αεροσκάφη είχαν προσωπικότητα, βάρος και χαρακτήρα.

Το F-4E Phantom II υπήρξε το απόλυτο επιτυχημένο μαχητικό όλων των εποχών. Υπήρξε αθάνατο. Και στην ιστορία της ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας θα παραμείνει για πάντα το θηρίο του Αιγαίου.