Ο Αετός του Αιγαίου που έπεσε υπερασπιζόμενος τον ελληνικό ουρανό

Η 18η Ιουνίου 1992 αποτελεί μία από τις πλέον συγκλονιστικές ημερομηνίες στη σύγχρονη ιστορία της Ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας. Εκείνο το πρωινό, ο Υποσμηναγός (Ι) Νικόλαος Σιαλμάς έχασε τη ζωή του κατά τη διάρκεια αποστολής αναχαίτισης τουρκικών μαχητικών αεροσκαφών στο Βόρειο Αιγαίο, νοτίως του Αγίου Ευστρατίου. Η θυσία του καταγράφηκε για πρώτη φορά στην ιστορία της μεταπολεμικής Ελλάδας,απώλεια Έλληνα χειριστή κατά τη διάρκεια πραγματικής αερομαχίας αναχαίτισης τουρκικών αεροσκαφών.

Τριάντα και πλέον χρόνια μετά, το όνομά του παραμένει σύμβολο αυταπάρνησης, επαγγελματισμού και προσήλωσης στο καθήκον.

Τα πρώτα χρόνια

Ο Νικόλαος Σιαλμάς γεννήθηκε το 1965 στο Θέρμο Αιτωλοακαρνανίας. Από νεαρή ηλικία έδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την αεροπορία και το 1984 εισήχθη στη Σχολή Ικάρων. Αποφοίτησε το 1988 ως Ανθυποσμηναγός και εντάχθηκε στις τάξεις των μαχητικών αεροσκαφών της Πολεμικής Αεροπορίας.

Υπηρέτησε στην 342 Μοίρα Παντός Καιρού της 114 Πτέρυγας Μάχης στην Τανάγρα, πετώντας με το γαλλικής κατασκευής Mirage F-1CG, ένα από τα βασικά αναχαιτιστικά αεροσκάφη της Πολεμικής Αεροπορίας εκείνης της περιόδου.

Το κλίμα στο Αιγαίο στις αρχές της δεκαετίας του 1990

Η δεκαετία του 1990 χαρακτηριζόταν από έντονη δραστηριότητα στο Αιγαίο. Οι παραβιάσεις του ελληνικού εναέριου χώρου από τουρκικά αεροσκάφη είχαν αυξηθεί σημαντικά, ενώ οι αναχαιτίσεις αποτελούσαν σχεδόν καθημερινό φαινόμενο.

Οι Έλληνες χειριστές βρίσκονταν σε διαρκή επιφυλακή. Με ελάχιστο χρόνο προειδοποίησης καλούνταν να απογειωθούν για να αναγνωρίσουν και να αναχαιτίσουν άγνωστα ίχνη που εισέρχονταν στην περιοχή ευθύνης της Ελλάδας.

Σε αυτό το περιβάλλον μεγάλωσε επιχειρησιακά και ο Νικόλαος Σιαλμάς, ο οποίος είχε αποκτήσει τη φήμη ιδιαίτερα ικανού και αποφασιστικού χειριστή.

Το χρονικό της μοιραίας ημέρας

18 Ιουνίου 1992 – Ώρα 09:00

Το πρωί της 18ης Ιουνίου 1992 δύο Mirage F-1CG της 342 Μοίρας απογειώθηκαν από την 114 Πτέρυγα Μάχης στην Τανάγρα με αποστολή αναχαίτισης τουρκικών μαχητικών που είχαν εντοπιστεί στο Βόρειο Αιγαίο. Ο Υποσμηναγός Σιαλμάς πετούσε ως Νο2 του σχηματισμού.

Κατευθυνόμενοι προς την περιοχή του Αγίου Ευστρατίου, οι δύο Έλληνες χειριστές ήρθαν σε επαφή με δύο τουρκικά F-16C, τα οποία αποτελούσαν τότε το νεότερο και τεχνολογικά ανώτερο μαχητικό της Τουρκικής Αεροπορίας.

Η εμπλοκή

Η αναγνώριση εξελίχθηκε γρήγορα σε αερομαχία.

Παρά το γεγονός ότι πετούσε με Mirage F-1CG παλαιότερης γενιάς, ο Σιαλμάς κατάφερε να αποκτήσει πλεονεκτική θέση πίσω από ένα τουρκικό F-16. Σύμφωνα με τις περισσότερες μαρτυρίες και επιχειρησιακές αναφορές, είχε φθάσει σε σημείο όπου θεωρητικά θα μπορούσε να επιτύχει εγκλωβισμό και κατάρριψη σε πραγματικές συνθήκες πολέμου.

Ο Τούρκος χειριστής επιχείρησε να διαφύγει πραγματοποιώντας βίαιους ελιγμούς και απότομη βύθιση προς χαμηλότερο ύψος.

Ο Σιαλμάς συνέχισε να τον ακολουθεί.

Τα κρίσιμα δευτερόλεπτα

Η αερομαχία κατέβαινε πλέον σε εξαιρετικά χαμηλό ύψος πάνω από τη θάλασσα.

Το Mirage F-1CG δεν διέθετε τις ίδιες δυνατότητες χειρισμού σε ακραίους ελιγμούς με το νεότερο F-16. Κατά τη διάρκεια της καταδίωξης, το ελληνικό μαχητικό βρέθηκε σε ιδιαίτερα δυσμενή αεροδυναμική θέση.

Λίγα δευτερόλεπτα αργότερα το αεροσκάφος προσέκρουσε στη θάλασσα νοτίως του Αγίου Ευστρατίου. Ο θάνατος του Έλληνα χειριστή ήταν ακαριαίος.

Ήταν μόλις 27 ετών.

Η είδηση συγκλονίζει την Ελλάδα

Η είδηση του θανάτου του νεαρού αεροπόρου προκάλεσε έντονη συγκίνηση σε ολόκληρη τη χώρα.

Οι εφημερίδες της εποχής αφιέρωσαν εκτενή ρεπορτάζ στην απώλεια του χειριστή, ενώ τα πρωτοσέλιδα επικεντρώθηκαν στην αερομαχία που είχε προηγηθεί και στις συνθήκες του δυστυχήματος.

Ο Τύπος υπογράμμισε ιδιαίτερα δύο στοιχεία:

• Τη μεγάλη τεχνολογική διαφορά μεταξύ Mirage F-1 και F-16.
• Την επιμονή του Σιαλμά να συνεχίσει την αναχαίτιση μέχρι τέλους.

Πολλά δημοσιεύματα της περιόδου περιέγραφαν τον νεαρό υποσμηναγό ως «ήρωα του Αιγαίου», ενώ η θυσία του αποτέλεσε σημείο αναφοράς για τη δημόσια συζήτηση γύρω από την αεράμυνα της χώρας.

Η Πολεμική Αεροπορία αποχαιρετά τον αετό της

Η Πολεμική Αεροπορία τιμά τη μνήμη του.

Η απώλειά του θεωρήθηκε ιστορικής σημασίας, καθώς επρόκειτο για τον πρώτο Έλληνα πιλότο που έχασε τη ζωή του κατά τη διάρκεια πραγματικής αποστολής αναχαίτισης τουρκικών μαχητικών στο Αιγαίο.

Συναδελφοί του μίλησαν για έναν εξαιρετικά ικανό αεροπόρο, με υψηλό αίσθημα ευθύνης και πλήρη αφοσίωση στην αποστολή του.

Το Μνημείο στον Άγιο Ευστράτιο

Στο νότιο άκρο του Αγίου Ευστρατίου ανεγέρθηκε μνημείο προς τιμήν του πεσόντος αεροπόρου.

Το σημείο, γνωστό παλαιότερα ως Τρυπητή, μετονομάστηκε σε «Ακρωτήριο Υποσμηναγού Νικολάου Σιαλμά». Εκεί δεσπόζει το χαρακτηριστικό μνημείο με τη σπαρτιατική ασπίδα και τη φράση «ΜΟΛΩΝ ΛΑΒΕ», που αποτελεί πλέον τόπο προσκυνήματος για αεροπόρους και πολίτες.

5

Η παρακαταθήκη του

Η θυσία του Νικόλαου Σιαλμά δεν ξεχάστηκε ποτέ από την ελληνική κοινωνία και ιδιαίτερα από την οικογένεια της Πολεμικής Αεροπορίας.

Κάθε χρόνο πραγματοποιούνται εκδηλώσεις μνήμης στο Θέρμο Αιτωλοακαρνανίας, στην Τανάγρα και στον Άγιο Ευστράτιο. Η ιστορία του διδάσκεται στις νεότερες γενιές χειριστών ως παράδειγμα αφοσίωσης και επαγγελματισμού.