Μια από τις τραγικές σελίδες των πρώτων χρόνων των αεριωθούμενων της Ελληνικής Αεροπορίας γράφτηκε στις 16 Σεπτεμβρίου 1959, στην περιοχή της Ελευσίνας.

Ο Ανθυποσμηναγός (Ι) Απόστολος Ζαμάνης, μόλις 25 ετών, εκτελούσε διατεταγμένη πτήση όταν το αεροσκάφος του συγκρούστηκε στον αέρα με δεύτερο μαχητικό του ίδιου τύπου.

Οι μεταγενέστερες ελληνικές καταγραφές προσδιορίζουν τα δύο αεροσκάφη ως Republic F-84G Thunderjet και αναφέρουν ότι είχαν απογειωθεί από την Ελευσίνα σε σχηματισμό. Το αεροσκάφος του Ζαμάνη κατέπεσε και συνετρίβη βορειοδυτικά του αεροδρομίου. Ο νεαρός χειριστής έχασε τη ζωή του.

Η εφημερίδα της επόμενης ημέρας αποκαλύπτει τι συνέβη στον δεύτερο χειριστή

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει δημοσίευμα της εφημερίδας «Εστία» της 17ης Σεπτεμβρίου 1959, δηλαδή μόλις μία ημέρα μετά το δυστύχημα.

Στο ρεπορτάζ με τίτλο «Διά την σύγκρουσιν των δύο αεριωθουμένων» αναφέρεται ότι ο δεύτερος χειριστής ήταν ο Π. Μερτζάνης.

Σε αντίθεση με τον Ζαμάνη, ο Μερτζάνης κατάφερε να εγκαταλείψει εγκαίρως το αεροσκάφος του και διασώθηκε με το αλεξίπτωτό του.

Σύμφωνα πάντα με το δημοσίευμα της εποχής, και τα δύο αεροσκάφη καταστράφηκαν, ενώ ήδη το επόμενο πρωί είχε αρχίσει η διερεύνηση των αιτίων της σύγκρουσης από επιτροπή εμπειρογνωμόνων.

Έτσι συμπληρώνεται ένα σημαντικό κομμάτι της ιστορίας του δυστυχήματος: δύο χειριστές βρέθηκαν μέσα σε ελάχιστες στιγμές αντιμέτωποι με την ίδια σύγκρουση. Ο ένας πρόλαβε να εγκαταλείψει το αεροσκάφος του. Ο άλλος δεν επέστρεψε.

Ποιος ήταν ο Απόστολος Ζαμάνης

Ο Απόστολος Ζαμάνης του Δημητρίου γεννήθηκε το 1934 στη Φρέγκαινα Αργολίδας.

Τον Απρίλιο του 1955 εισήλθε στη Σχολή Αεροπορίας, στο Τμήμα Εφέδρων Χειριστών. Αποφοίτησε τον Μάιο του 1957 με τον βαθμό του Εφέδρου Ανθυποσμηναγού.

Δύο μόλις χρόνια αργότερα, στις 16 Σεπτεμβρίου 1959, έχασε τη ζωή του κατά την εκτέλεση διατεταγμένης πτήσης.

Ήταν 25 ετών.

Το F-84G και τα δύσκολα πρώτα χρόνια των jet

Το F-84G Thunderjet υπήρξε ένα από τα αεροσκάφη που σηματοδότησαν τη μεγάλη αλλαγή της Ελληνικής Βασιλικής Αεροπορίας προς την εποχή των αεριωθούμενων.

Η μετάβαση όμως δεν ήταν εύκολη.

Οι χειριστές κλήθηκαν μέσα σε λίγα χρόνια να προσαρμοστούν σε πολύ μεγαλύτερες ταχύτητες, διαφορετικά χαρακτηριστικά πτήσης και νέες διαδικασίες επιχειρησιακής αξιοποίησης.

Η ελληνική παρουσία των F-84G συνδέθηκε δυστυχώς και με μεγάλο αριθμό απωλειών χειριστών. Το δυστύχημα του Ζαμάνη συνέβη μάλιστα το 1959, όταν η επιχειρησιακή πορεία του F-84G στην Ελλάδα πλησίαζε ήδη στο τέλος της.

Μια αντίφαση στο ρεπορτάζ του 1959

Υπάρχει όμως ένα ιστορικό στοιχείο που οφείλουμε να καταγράψουμε με προσοχή.

Η «Εστία» της 17ης Σεπτεμβρίου αναφέρει τα αεροσκάφη ως F-84C και κάνει λόγο για «119 Πτέρυγα Μάχης». Οι μεταγενέστερες καταγραφές για τον Απόστολο Ζαμάνη αναφέρουν αντίθετα F-84G, ενώ άλλη ιστορική καταγραφή τοποθετεί την απογείωση στην Ελευσίνα, από την ήδη τότε υφιστάμενη 112 Πτέρυγα Μάχης.

Γι’ αυτό και δεν θεωρούμε ασφαλές να υιοθετήσουμε άκριτα την αναφορά της εφημερίδας στον συγκεκριμένο τύπο και στη συγκεκριμένη μονάδα χωρίς πρόσθετη πρωτογενή τεκμηρίωση.

Αυτό που έχει ιδιαίτερη αξία στο δημοσίευμα της εποχής είναι η πληροφορία για τον δεύτερο χειριστή, Π. Μερτζάνη, τη διάσωσή του με αλεξίπτωτο και την καταστροφή και των δύο αεροσκαφών.

67 χρόνια μετά

Πίσω από τους τύπους των αεροσκαφών, τους σχηματισμούς και τις ημερομηνίες βρίσκεται ένας άνθρωπος.

Ο Απόστολος Ζαμάνης είχε αποφοιτήσει μόλις δύο χρόνια νωρίτερα. Στα 25 του χρόνια βρισκόταν ήδη στα χειριστήρια ενός από τα αεριωθούμενα μαχητικά μιας Αεροπορίας που άλλαζε εποχή.

Στις 16 Σεπτεμβρίου 1959 η πτήση του από την Ελευσίνα ήταν η τελευταία.

Ανθυποσμηναγός (Ι) Απόστολος Ζαμάνης
1934 – 16 Σεπτεμβρίου 1959

Η Πολεμική Αεροπορία δεν ξεχνά τους ανθρώπους που δεν επέστρεψαν από την αποστολή τους.

Γεννήθηκε το 1934 στη Φρέγκαινα Αργολίδας.

Τον Απρίλιο του 1955 εισήλθε στη Σχολή Αεροπορίας (τμήμα εφέδρων χειριστών) και αποφοίτησε το Μάιο του 1957 με το βαθμό του εφέδρου ανθυποσμηναγού.

Σκοτώθηκε στις 16 Σεπτεμβρίου 1959, κατά την εκτέλεση διατεταγμένης πτήσεως, λόγω πτώσεως και συντριβής του αεροσκάφος του, τύπου F-84G, βορειοδυτικά του αεροδρομίου της Ελευσίνας, μετά από σύγκρουση με άλλο του ίδιου τύπου.

Στις 16 Σεπτεμβρίου του 1959, λίγο μόλις καιρό πριν αποσυρθούν και τα τελευταία F-84G, απογειώνονταν από την Ελευσίνα, είχε ήδη γίνει 112 ΠΜ, σε σχηματισμό δύο F-84G. Τα δύο αεροπλάνα συγκρούστηκαν μεταξύ τους με αποτέλεσμα να χάσει τη ζωή του ο χειριστής του ενός. Ο Ανθυποσμηναγός Απόστολος Ζαμάνης.

pasoipa