Ήταν 29 Σεπτεμβρίου 1978. Η Πολεμική Αεροπορία βρισκόταν ακόμη στα πρώτα χρόνια επιχειρησιακής αξιοποίησης ενός από τα σημαντικότερα μαχητικά που πέρασαν ποτέ από την Τανάγρα, του γαλλικού Dassault Mirage F.1CG.

Εκείνη την ημέρα, μια διατεταγμένη εκπαιδευτική πτήση της 334 Μοίρας Παντός Καιρού κατέληξε σε τραγωδία.

Ο Υποσμηναγός (Ι) Δημήτριος Δερμούσης, μόλις 27 ετών, έχασε τη ζωή του όταν το Mirage F.1CG που χειριζόταν παρουσίασε σοβαρό πρόβλημα στον κινητήρα και συνετρίβη νοτιοδυτικά του αεροδρομίου της 114 Πτέρυγας Μάχης στην Τανάγρα.

Η επίσημη καταγραφή προσδιορίζει ως αιτία την αποκοπή πτερυγίων του αεροσυμπιεστή.

Ποιος ήταν ο Δημήτριος Δερμούσης

Ο Δημήτριος Δερμούσης του Ζαφειρίου γεννήθηκε το 1951 στην Αθήνα.

Τον Οκτώβριο του 1969 εισήλθε στη Σχολή Ικάρων και ακολούθησε την πορεία του Ιπταμένου Αξιωματικού.

Τον Αύγουστο του 1973 αποφοίτησε από τη Σχολή με τον βαθμό του Ανθυποσμηναγού.

Μόλις πέντε χρόνια αργότερα, έχοντας πλέον τον βαθμό του Υποσμηναγού, υπηρετούσε στην 334 Μοίρα Παντός Καιρού της 114 Πτέρυγας Μάχης, πετώντας με το Mirage F.1CG.

Ήταν μία περίοδος κατά την οποία το συγκεκριμένο μαχητικό αποτελούσε ουσιαστικά τη νέα γενιά της ελληνικής αναχαίτισης.

Η Ελλάδα είχε παραγγείλει συνολικά 40 Mirage F.1CG τον Ιούνιο του 1974. Οι παραδόσεις άρχισαν το 1975 και ολοκληρώθηκαν τον Απρίλιο του 1978, λίγους μόλις μήνες πριν από το δυστύχημα του Δερμούση. Τα αεροσκάφη εντάχθηκαν στις 342 και 334 Μοίρες Παντός Καιρού της 114 Πτέρυγας Μάχης.

Η 334 ΜΠΚ είχε ιδρυθεί επίσημα τον Μάιο του 1977, επομένως την ημέρα του δυστυχήματος ήταν μια εξαιρετικά νέα Μοίρα, η οποία βρισκόταν ακόμη στα πρώτα στάδια της επιχειρησιακής της ιστορίας με τα γαλλικά μαχητικά.

Η 29η Σεπτεμβρίου 1978

Ο Δερμούσης απογειώθηκε από την Τανάγρα στο πλαίσιο διατεταγμένης εκπαιδευτικής πτήσης.

Σύμφωνα με την επίσημη καταγραφή που διασώζεται στο Λεύκωμα Πεσόντων Αεροπόρων, το Mirage παρουσίασε αστοχία που περιγράφεται ως «αποκοπή πτερυγίων αεροσυμπιεστή».

Το αεροσκάφος κατέπεσε και συνετρίβη νοτιοδυτικά του αεροδρομίου της 114 Πτέρυγας Μάχης.

Ο νεαρός Υποσμηναγός δεν κατάφερε να εγκαταλείψει με ασφάλεια το μαχητικό και έχασε τη ζωή του.

Υπάρχει, όμως, και μια ιδιαίτερα σημαντική μαρτυρία ανθρώπου που αναφέρει ότι βρισκόταν εκεί την ώρα του δυστυχήματος.

Σε κείμενο που έχει δημοσιευθεί από τον Σύλλογο Αποφοίτων ΣΤΥΑ αναφέρεται ότι ο Δερμούσης σκοτώθηκε «λίγο έξω από το αεροδρόμιο Τανάγρας κατά την απογείωση». Ο συντάκτης αναφέρει ότι ήταν παρών και είδε το αεροσκάφος να προσκρούει στα βράχια.

Η μαρτυρία προσθέτει μια ανθρώπινη λεπτομέρεια.

Την ίδια στιγμή επρόκειτο να πετάξει ο Υποσμηναγός Ιωάννης Αντωνόπουλος. Σύμφωνα με τον αυτόπτη μάρτυρα, βλέποντας τον φίλο του να χάνεται, λύγισε.

Τρία χρόνια αργότερα, στις 18 Νοεμβρίου 1981, ο Ιωάννης Αντωνόπουλος θα έχανε και ο ίδιος τη ζωή του με Mirage F.1CG στη θαλάσσια περιοχή της Σκυροπούλας.

Τι σημαίνει «αποκοπή πτερυγίων αεροσυμπιεστή»

Το Mirage F.1CG χρησιμοποιούσε τον γαλλικό κινητήρα SNECMA Atar 9K-50.

Ο αεροσυμπιεστής αποτελεί κρίσιμο τμήμα ενός αεριοστροβίλου. Τα διαδοχικά του στάδια συμπιέζουν τον αέρα πριν αυτός εισέλθει στον θάλαμο καύσης.

Η αποκόλληση ή θραύση πτερυγίων του συμπιεστή μπορεί να προκαλέσει σοβαρή διαταραχή της λειτουργίας του κινητήρα και δευτερογενείς ζημιές στο εσωτερικό του. Αν το συμβάν εξελιχθεί σε κρίσιμο στάδιο της πτήσης —ιδιαίτερα κατά ή αμέσως μετά την απογείωση— το διαθέσιμο ύψος και ο χρόνος αντίδρασης του χειριστή είναι εξαιρετικά περιορισμένα.

Αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία στην περίπτωση Δερμούση, καθώς η μαρτυρία ανθρώπου της 114 ΠΜ τοποθετεί το δυστύχημα κατά την απογείωση και πολύ κοντά στην αεροπορική βάση.

Ένα από τα πρώτα βαριά χρόνια των Mirage F.1CG

Ο Δημήτριος Δερμούσης δεν ήταν ο πρώτος Έλληνας χειριστής που χάθηκε με Mirage F.1CG.

Στις 5 Ιουλίου 1977 είχε προηγηθεί ο θάνατος του Ανθυποσμηναγού Χρήστου Πάντου της 342 ΜΠΚ. Ο Δερμούσης αποτέλεσε τη δεύτερη καταγεγραμμένη απώλεια χειριστή του τύπου στην Πολεμική Αεροπορία.

Στα χρόνια που ακολούθησαν έχασαν επίσης τη ζωή τους με Mirage F.1CG οι Μιλτιάδης Μπισμπιγιάννης, Ιωάννης Αντωνόπουλος, Γρηγόριος Παπαδημητρίου, Κωνσταντίνος Κοντογιώργος, Νικόλαος Σιαλμάς και Στυλιανός Παναγυφτόπουλος.

Παρά τις απώλειες, το Mirage F.1CG έγραψε ένα τεράστιο κεφάλαιο στην ιστορία της Πολεμικής Αεροπορίας. Τα 40 αεροσκάφη υπηρέτησαν επί 28 χρόνια, με τις 334 και 342 ΜΠΚ να σηκώνουν μεγάλο μέρος του βάρους της αναχαίτισης στο Αιγαίο.

Για τον Δημήτριο Δερμούση, όμως, η ιστορία σταμάτησε πολύ νωρίς.

Γεννημένος το 1951, μπήκε στη Σχολή Ικάρων στα 18 του χρόνια. Στα 22 του έγινε Ιπτάμενος Αξιωματικός κης Πολεμικής Αεροπορίας. Και στις 29 Σεπτεμβρίου 1978, σε ηλικία μόλις 27 ετών, η εκπαιδευτική πτήση από την Τανάγρα έγινε η τελευταία του.

Υποσμηναγός (Ι) Δημήτριος Δερμούσης του Ζαφειρίου
1951 – 29 Σεπτεμβρίου 1978
334 Μοίρα Παντός Καιρού – Mirage F.1CG

Γεννήθηκε το 1951 στην Αθήνα.

Εισήλθε στη Σχολή Ικάρων τον Οκτώβριο του 1969 και αποφοίτησε τον Αύγουστο του 1973 με το βαθμό του ανθυποσμηναγού.

Σκοτώθηκε στις 29 Σεπτεμβρίου 1978, όταν το αεροσκάφος του F-1C της 334 Μοίρας Παντός Καιρού κατέπεσε και συνετρίβη νοτιοδυτικά του αεροδρομίου της 114 Πτέρυγας Μάχης (Τανάγρα), λόγω αποκοπής πτερυγίων αεροσυμπιεστή, κατά τη διάρκεια διατεταγμένης εκπαιδευτικής πτήσεως.