MV-4: Το αθόρυβο «όπλο» του Ελληνικού Στρατού που αντιμετωπίζει τις νάρκες χωρίς πλήρωμα – 250 ίπποι, τηλεχειρισμός 1.500 μέτρων και ισχυρή θωράκιση

ΑΜΥΝΤΙΚΟ ΡΕΠΟΡΤΑΖ | ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ – ΣΤΡΑΤΟΣ ΞΗΡΑΣ

Δεν διαθέτει πυροβόλο, δεν μεταφέρει στρατιώτες και δεν χρειάζεται πλήρωμα στο εσωτερικό του. Κι όμως, το MV-4 αποτελεί ένα από τα πιο εξειδικευμένα μηχανήματα που έχουν χρησιμοποιηθεί από τον Ελληνικό Στρατό, καθώς είναι κατασκευασμένο για να εισέρχεται σε περιοχές όπου η παρουσία ανθρώπου μπορεί να αποδειχθεί εξαιρετικά επικίνδυνη.

Το μικρό ερπυστριοφόρο όχημα της κροατικής εταιρείας DOK-ING είναι ένα τηλεχειριζόμενο σύστημα μηχανικής εκκαθάρισης ναρκών, σχεδιασμένο να αντιμετωπίζει εκρηκτικές απειλές, να προετοιμάζει επικίνδυνες εκτάσεις και να υποστηρίζει αποστολές του Μηχανικού.

Παρά τις περιορισμένες διαστάσεις του, διαθέτει πετρελαιοκινητήρα ισχύος 250 ίππων, ενισχυμένη προστασία από εκρήξεις, υδραυλικά κινούμενα εργαλεία και σύστημα τηλεχειρισμού με εμβέλεια έως 1.500 μέτρα.

Η παρουσία του στην Ελλάδα δεν αποτελεί απλή αναφορά σε εξοπλιστικό κατάλογο. Στις 24 Απριλίου 2018, το Γενικό Επιτελείο Στρατού ανακοίνωσε επίσημα ότι το Τάγμα Εκκαθάρισης Ναρκοπεδίων Ξηράς (ΤΕΝΞ) πραγματοποίησε επίδειξη διάνοιξης δρομολογίου με το τηλεχειριζόμενο MV-4, παρουσία του τότε Αρχηγού ΓΕΣ, Αντιστράτηγου Αλκιβιάδη Στεφανή, στο Στρατόπεδο «Αντιστρατήγου Βασιλείου Καποτά» στις Αχαρνές.

Η μηχανολογική κατασκευή: Ένα ερπυστριοφόρο σχεδιασμένο για εκρήξεις

Το MV-4 δεν είναι ένα συμβατικό όχημα που απέκτησε επιπλέον θωράκιση. Σχεδιάστηκε εξαρχής ως μηχανική πλατφόρμα επιχειρήσεων σε επικίνδυνο περιβάλλον.

Η βασική του διαμόρφωση περιλαμβάνει χαμηλό θωρακισμένο σκάφος, δύο ερπυστριοφόρους μηχανισμούς κίνησης, ισχυρό πετρελαιοκινητήρα και υδραυλικό σύστημα που κινεί τα εργαλεία εκκαθάρισης.

Το χαμηλό ύψος του συμβάλλει στη σταθερότητα, ενώ η δυνατότητα χρήσης διαφορετικών παρελκομένων επιτρέπει στο ίδιο όχημα να εκτελεί περισσότερες από μία αποστολές.

Η απουσία επανδρωμένης καμπίνας είναι η μεγαλύτερη ιδιαιτερότητά του. Ο χειριστής βρίσκεται εκτός του οχήματος και το κατευθύνει μέσω φορητού σταθμού τηλεχειρισμού, περιορίζοντας την άμεση έκθεσή του σε πιθανή έκρηξη.

Η κατασκευάστρια χρησιμοποιεί προστατευτικές χαλύβδινες επιφάνειες Hardox 450, με στόχο την αντοχή κρίσιμων τμημάτων του μηχανήματος στις ιδιαίτερα έντονες καταπονήσεις κατά τις εργασίες αποναρκοθέτησης.

Τεχνικά χαρακτηριστικά MV-4: 250 ίπποι σε ένα όχημα πέντε τόνων

Η καρδιά του MV-4 είναι ένας πετρελαιοκινητήρας Perkins, ισχύος 186 kW, δηλαδή περίπου 250 ίππων. Η μέγιστη ροπή του φθάνει τα 1.050 Nm στις 1.400 στροφές ανά λεπτό, χαρακτηριστικό ιδιαίτερα σημαντικό για τη λειτουργία των υδραυλικών συστημάτων και την κίνηση σε δύσκολο έδαφος.

Σε αντίθεση με ένα συμβατικό στρατιωτικό όχημα, εδώ η ισχύς δεν προορίζεται για την ανάπτυξη μεγάλης ταχύτητας. Το MV-4 χρειάζεται υψηλή ελκτική ικανότητα και σταθερή λειτουργία κατά την επεξεργασία του εδάφους, ακόμη και όταν το περιστροφικό εργαλείο συναντά πέτρες, συμπαγές χώμα ή άλλα εμπόδια.

Η παλαιότερη τεχνική έκδοση του κατασκευαστή δίνει τα ακόλουθα στοιχεία:

Πηγή: Τεχνικό φυλλάδιο DOK-ING MV-4, έκδοση 2020. Οι τιμές αφορούν τη συγκεκριμένη έκδοση και όχι απαραίτητα την ακριβή ελληνική διαμόρφωση.

Στην τρέχουσα παρουσίαση της DOK-ING, το MV-4 εμφανίζεται με βάρος περίπου 6.120 κιλών, μήκος 4,635 μέτρων, πλάτος 2,03 μέτρων και ύψος 1,74 μέτρων, σε τυπική διαμόρφωση με περιστροφικό εργαλείο flail. Η αναφερόμενη απόδοση φθάνει τα 1.400–1.800 τετραγωνικά μέτρα ανά ώρα, ενώ η μέγιστη ταχύτητα μετακίνησης ανέρχεται στα 7,15 χλμ./ώρα.

Η διαφοροποίηση οφείλεται στις εκδόσεις, στον εξοπλισμό και στον τρόπο μέτρησης των διαστάσεων και της απόδοσης.

Πώς καταστρέφει τις νάρκες: Ο περιστροφικός μηχανισμός Flail

Το σημαντικότερο στοιχείο του MV-4 είναι ο μηχανισμός μηχανικής εκκαθάρισης στο εμπρόσθιο μέρος του.

Το σύστημα Flail αποτελείται από έναν περιστρεφόμενο άξονα με αλυσίδες και μεταλλικά άκρα κρούσης, που χτυπούν επανειλημμένα το έδαφος. Κατά την κίνηση του οχήματος, οι κρούσεις αναμοχλεύουν το χώμα και μπορούν να προκαλέσουν την ενεργοποίηση και καταστροφή ναρκών.

Το πλάτος εργασίας φθάνει τα 1,80 μέτρα, ενώ το βάθος επεξεργασίας μπορεί να φθάσει τα 30 εκατοστά.

Η συγκεκριμένη τεχνολογία επιτρέπει τη μηχανική προετοιμασία επικίνδυνων εκτάσεων χωρίς να απαιτείται αρχικά η φυσική παρουσία ναρκαλιευτή πάνω από κάθε ύποπτο σημείο.

Ωστόσο, η μηχανική επεξεργασία δεν εγγυάται ότι κάθε εκρηκτικός μηχανισμός έχει εξουδετερωθεί. Η τελική επαλήθευση και η πιστοποίηση ασφαλούς περιοχής απαιτούν τις κατάλληλες διαδικασίες αποναρκοθέτησης.

Εκτός από το Flail, το MV-4 μπορεί να εξοπλιστεί και με σύστημα Tiller, έναν περιστροφικό μηχανισμό με ανθεκτικά μεταλλικά στοιχεία που σκάβουν και διαταράσσουν το έδαφος.

Οι δύο μηχανισμοί δεν έχουν ακριβώς την ίδια συμπεριφορά σε κάθε τύπο εδάφους. Η επιλογή τους εξαρτάται από το υπέδαφος, τη βλάστηση και τη φύση της αποστολής.

Θωράκιση και αντοχή στις εκρήξεις

Η προστασία του MV-4 βασίζεται στη χρήση ειδικών χαλύβδινων επιφανειών και στην ενίσχυση των κρίσιμων μηχανικών τμημάτων.

Η εταιρεία αναφέρει χρήση χάλυβα Hardox 450, ο οποίος χαρακτηρίζεται από υψηλή αντοχή στη φθορά και στις μηχανικές καταπονήσεις.

Στο τεχνικό φυλλάδιο του 2020 αναφέρεται αντοχή σε εκρηκτική επιβάρυνση που αντιστοιχεί σε 6,5 κιλά TNT.

Πρόκειται για μια αξιοσημείωτη δυνατότητα για όχημα αυτής της κατηγορίας. Δεν σημαίνει όμως ότι το MV-4 είναι άτρωτο απέναντι σε κάθε αντιαρματική νάρκη ή αυτοσχέδιο εκρηκτικό μηχανισμό. Η επιβίωσή του εξαρτάται από την ποσότητα της εκρηκτικής ύλης, το σημείο της έκρηξης, τη γεωμετρία της απειλής και τη διαμόρφωση του μηχανήματος.

Η κατασκευάστρια αναφέρει ότι το MV-4 μπορεί να αντέξει και ορισμένες εκρήξεις αντιαρματικών ναρκών, ιδιαίτερα όταν αυτές πραγματοποιούνται κάτω από το εργαλείο εκκαθάρισης.

Τηλεχειρισμός 1.500 μέτρων και δυνατότητα νυχτερινών επιχειρήσεων

Το MV-4 ελέγχεται από χειριστή μέσω ασύρματης μονάδας τηλεχειρισμού.

Η μέγιστη αναφερόμενη εμβέλεια ελέγχου φθάνει τα 1.500 μέτρα, υπό κατάλληλες συνθήκες επικοινωνίας και ορατότητας.

Ο χειριστής μπορεί να παρακολουθεί το όχημα μέσω συστήματος καμερών και να ελέγχει τόσο την κίνησή του όσο και τις λειτουργίες των εργαλείων.

Η πλατφόρμα διαθέτει δυνατότητες υποστήριξης εργασιών ημέρα και νύχτα, με κάμερες χαμηλού φωτισμού, φωτισμό υπερύθρων και βοηθητικά φώτα.

Αυτό επιτρέπει την αξιοποίηση του οχήματος σε συνθήκες περιορισμένης ορατότητας, εφόσον το επιτρέπουν οι διαδικασίες ασφαλείας και η κατάσταση του εδάφους.

Η διατήρηση απόστασης μεταξύ χειριστή και επικίνδυνης περιοχής αποτελεί ουσιαστικό πλεονέκτημα, χωρίς να καταργεί την ανάγκη αξιολόγησης του κινδύνου από θραύσματα, ωστικά κύματα και πιθανές παρεμβολές στις επικοινωνίες.

Δεν είναι μόνο αποναρκοθετικό: Οι πολλαπλές δυνατότητες της πλατφόρμας

Ένα από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά του MV-4 είναι η δυνατότητα αντικατάστασης του εμπρόσθιου και οπίσθιου εξοπλισμού.

Ανάλογα με τη διαμόρφωση, η πλατφόρμα μπορεί να χρησιμοποιήσει μηχανικό βραχίονα EOD, προωθητική λεπίδα, περιστροφική αρπάγη και κύλινδρο ελέγχου εδάφους.

Τα παραπάνω είναι διαθέσιμες δυνατότητες της οικογένειας MV-4. Δεν έχει επιβεβαιωθεί δημοσίως ότι όλα αυτά τα παρελκόμενα βρίσκονται στο ελληνικό απόθεμα.

Ο επιχειρησιακός ρόλος στον Ελληνικό Στρατό

Για το ελληνικό Μηχανικό, ένα τέτοιο όχημα προσφέρει σημαντικές δυνατότητες σε αποστολές εκκαθάρισης ναρκών, επικίνδυνων εκρηκτικών καταλοίπων και προετοιμασίας περιοχών όπου η πρόσβαση προσωπικού πρέπει να περιοριστεί.

Η δημόσια επιβεβαιωμένη ελληνική δραστηριότητα αφορά την επίδειξη διάνοιξης δρομολογίου από το ΤΕΝΞ το 2018.

Από επιχειρησιακή άποψη, οι δυνατότητες της πλατφόρμας θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν σε εκκαθάριση πρώην ναρκοπεδίων, υποστήριξη ασφαλούς προσπέλασης σε ύποπτες περιοχές και αντιμετώπιση εκρηκτικών καταλοίπων έπειτα από στρατιωτικές δραστηριότητες.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η δυνατότητα μεταφοράς του. Το MV-4 μπορεί να μετακινηθεί με κατάλληλο φορτηγό ή ρυμουλκούμενο, ενώ η σχεδίασή του επιτρέπει επίσης αερομεταφορά με χρήση προβλεπόμενων σημείων ανάρτησης, ανάλογα με τις δυνατότητες του μεταφορικού μέσου.

Η σχετικά μικρή του μάζα, σε σύγκριση με μεγάλα μηχανήματα εκκαθάρισης, διευκολύνει την ανάπτυξη σε διαφορετικές περιοχές επιχειρήσεων.

Έβρος, νησιά και ναρκοπέδια: Πού αποκτά ιδιαίτερη σημασία

Η γεωγραφία της Ελλάδας αναδεικνύει τη χρησιμότητα μικρών ερπυστριοφόρων μηχανημάτων.

Στον Έβρο, η ύπαρξη αγροτικών εκτάσεων, αναχωμάτων, παραποτάμιων περιοχών και μεταβαλλόμενων εδαφικών συνθηκών δημιουργεί ιδιαίτερες απαιτήσεις για τις μονάδες του Μηχανικού.

Στα νησιά, οι στενές διαδρομές, οι περιορισμένοι χώροι ελιγμών και το δύσβατο ανάγλυφο μπορούν επίσης να δυσκολέψουν την ανάπτυξη μεγάλων μηχανημάτων.

Το MV-4 προσφέρει μία τεχνολογική λύση για ορισμένες από αυτές τις απαιτήσεις. Η χαμηλή πίεση στο έδαφος, οι ερπύστριες και οι μικρές διαστάσεις του επιτρέπουν την προσέγγιση περιοχών όπου μεγαλύτερα οχήματα ενδέχεται να αντιμετωπίζουν δυσκολίες.

Δεν υπάρχουν, ωστόσο, δημόσια στοιχεία που να επιβεβαιώνουν συγκεκριμένες αναπτύξεις του ελληνικού MV-4 στον Έβρο ή σε νησιωτικές μονάδες. Οι παραπάνω αναφορές αποτελούν ανάλυση δυνητικών εφαρμογών και όχι καταγραφή ελληνικών επιχειρήσεων.

Το όχημα που μπαίνει μπροστά για να προστατεύει τους ανθρώπους

Η αξία του MV-4 δεν μετριέται στην ταχύτητα, στον οπλισμό ή στην ικανότητα μεταφοράς στρατιωτών. Μετριέται στην απόσταση που μπορεί να δημιουργήσει ανάμεσα στον άνθρωπο και στην εκρηκτική απειλή.

Με έναν κινητήρα 250 ίππων, ισχυρό υδραυλικό σύστημα, θωρακισμένο σκάφος και δυνατότητα τηλεχειρισμού, το μικρό ερπυστριοφόρο μεταφέρει τη μηχανική ισχύ στο επικίνδυνο σημείο, κρατώντας τον χειριστή μακριά από αυτό.

Η χρήση του από το ΤΕΝΞ αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα αξιοποίησης εξειδικευμένης τεχνολογίας σε μια από τις πιο απαιτητικές αποστολές του Μηχανικού.

Και ίσως αυτή είναι η σημαντικότερη διάσταση της αποστολής του, να αντιμετωπίζει τον κίνδυνο πριν χρειαστεί να τον αντιμετωπίσει ο άνθρωπος.