Η τραγωδία που κράτησε τρεις μέρες | Ο Αναστασάκης ο τελευταίος που λύγισε
Δεκατρία χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από το τραγικό δυστύχημα της 26ης Αυγούστου 2010, όπου κατά την εκτέλεση του καθήκοντος έχασε τη ζωή του ο Σμηναγός (Ι) Αναστάσιος Μπαλατσούκας, ενώ τρεις ημέρες αργότερα ο Σμηναγός (Ι) Σήφης Αναστασάκης άφησε την τελευταία του πνοή στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο του Ηρακλείου, μετά από ηρωική αλλά άνιση μάχη…
Το δυστύχημα – που είχε συγκλονίσει όλη την Ελλάδα – συνέβη κατά τη διάρκεια εκπαιδευτικής άσκησης της 340 Μοίρας στη θαλάσσια περιοχή νότια της Κρήτης, δυτικά της νήσου Χρυσή, όταν το μονοθέσιο αεροσκάφος F-16C του Σμηναγού (Ι) Αναστάσιου Μπαλατσούκα συγκρούστηκε στον αέρα με ένα διθέσιο F-16D, στο οποίο επέβαιναν ο Σμηναγός (Ι) Σήφης Αναστασάκης και ο Ανθυποσμηναγός (Ι) Παύλος Βοτζάκης.
Ο Σγος (Ι) Ιωσήφ Αναστασάκης, 35 ετών, έγγαμος με μία κόρη, με σύνολο ωρών πτήσεως 1.955 εκ των οποίων οι 1456 ώρες σε F-16, τραυματίστηκε και νοσηλεύθηκε για τρεις ημέρες σε κρίσιμη κατάσταση στο νοσοκομείο.
Ο Ανθσγος (Ι) Παύλος Βοτζάκης, 25 ετών, ανύπαντρος, με σύνολο ωρών πτήσεως 431 εκ των οποίων οι 119 ώρες σε F-16, δεν τραυματίστηκε ενώ για προληπτικούς λόγους, είχε μεταφερθεί στο 251ΓΝΑ στην Αθήνα. Σήμερα, εξακολουθεί να υπηρετεί στην 340 Μοίρα, στην 115 Πτέρυγα Μάχης στην αεροπορική βάση της Σούδας.
Ο Αναστάσιος Μπαλατσούκας γεννήθηκε στις 4 Οκτωβρίου 1977 στην Άρτα. Εισήλθε στην Σχολή Ικάρων το 1997 και αποφοίτησε το 2001, οπότε τοποθετήθηκε στην 120 Πτέρυγα Εκπαίδευσης Αέρος στην Καλαμάτα, για εκπαίδευση στα αεροσκάφη Τ-2. Τον Αύγουστο 2002, μετατέθηκε στην 116 Πτέρυγα Μάχης στον Άραξο, όπου εκπαιδεύτηκε στα αεροσκάφη Α-7, για να επανδρώσει την 335 Μοίρα.
Τον Ιανουάριο 2006 τοποθετήθηκε στο Σμήνος Μετεκπαίδευσης της 115 Πτέρυγας Μάχης, όπου εκπαιδεύτηκε στα νέο-παραληφθέντα αεροσκάφη F-16 Block 52 plus, ενώ με το πέρας της εκπαίδευσής του παρουσιάστηκε στην 340 Μοίρα. Ο Αναστάσης Μπαλατσούκας, το δευτερότοκο παιδί της τρίτεκνης οικογένειας του Χριστόφορου και της Ντίνας, εγγόνι της Κατίνας του Πατσιόγα από τη Νεράιδα.
Από μικρό παιδί του άρεσαν τα αεροπλάνα και έπαιζε ολημερίς με αυτά. Και κάποια μέρα ήθελε να πετάξει σαν τον αετό, λεύτερος και δυνατός. Μπήκε στην σχολή Ικάρων το 1997 και για 13 ολόκληρα χρόνια διέσχιζε τους ελληνικούς ουρανούς. Ήταν ένας από τους καλύτερους και πιο έμπειρους χειριστές των F-16. Τον χαίρονταν οι δικοί του, τον αγαπούσαν οι φίλοι του και τον θαύμαζαν όσοι τον ήξεραν. Ο Σγος (Ι) Αναστάσιος Μπαλατσούκας, 33 ετών, έγγαμος, με σύνολο ωρών πτήσεως 1.202 εκ των οποίων οι 580 ώρες σε F-16.
Τα αεροσκάφη που κατέπεσαν ήταν:
-Tο μονοθέσιο F-16C Block 52+ με s/n “522”, το οποίο αφίχθη στην Ελλάδα την 25 Φεβρουαρίου 2004 και είχε συμπληρώσει 1.315 περίπου ώρες πτήσεως.
-Tο διθέσιο F-16D Block 52+ με s/n “604”, το οποίο αφίχθη στην Ελλάδα την 19 Ιουνίου 2003 και είχε συμπληρώσει 1.130 περίπου ώρες πτήσεως.
Η τελευταία πτήση νότια της Κρήτης
Το χρονικό της σύγκρουσης των δύο F-16 και η τριήμερη μάχη του Σμηναγού Ιωσήφ Αναστασάκη
26 Αυγούστου 2010 — 29 Αυγούστου 2010
Ένα εκπαιδευτικό σενάριο εναέριας μάχης. Δύο F-16 που κινούνταν στον ίδιο εναέριο χώρο. Μία σύγκρουση μέσα σε κλάσματα του δευτερολέπτου. Ένας νεκρός πιλότος πάνω από τη θάλασσα. Δύο εκτινάξεις από το διθέσιο μαχητικό. Και τρεις ημέρες αργότερα, ένας δεύτερος νεκρός στο νοσοκομείο του Ηρακλείου.
Η 26η Αυγούστου 2010 είχε ξεκινήσει ως μια ακόμη ημέρα εκπαίδευσης για την 340 Μοίρα της Πολεμικής Αεροπορίας.
Λίγες ώρες αργότερα, η θάλασσα νότια της Κρήτης θα γινόταν ο τόπος μιας από τις πιο τραγικές στιγμές της σύγχρονης ιστορίας της ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας.
Στη θαλάσσια περιοχή νότια της Κρήτης, δυτικά της νήσου Χρυσή, δύο F-16 συγκρούστηκαν στον αέρα κατά τη διάρκεια εκπαιδευτικής άσκησης.
Στο ένα, ένα μονοθέσιο F-16C, βρισκόταν ο Σμηναγός (Ι) Αναστάσιος Μπαλατσούκας.
Στο άλλο, ένα διθέσιο F-16D, βρίσκονταν ο Σμηναγός (Ι) Ιωσήφ Αναστασάκης και ο Ανθυποσμηναγός (Ι) Παύλος Βοτζάκης.
Ο Μπαλατσούκας δεν θα επέστρεφε ποτέ στη βάση.
Ο Αναστασάκης θα έδινε για τρεις ημέρες τη δική του μάχη για να κρατηθεί στη ζωή.
Ο Βοτζάκης θα επιζούσε.
Και η Ελλάδα θα μάθαινε για άλλη μία φορά πόσο λεπτή είναι η γραμμή ανάμεσα στην εκπαίδευση και την πραγματική αεροπορική μάχη.
Η αποστολή
Τα δύο αεροσκάφη ανήκαν στην 340 Μοίρα της 115 Πτέρυγας Μάχης, στη Σούδα.
Επρόκειτο για δύο F-16 Block 52+.
Το μονοθέσιο ήταν το αεροσκάφος με αριθμό 522. Είχε φτάσει στην Ελλάδα στις 25 Φεβρουαρίου 2004 και είχε συμπληρώσει περίπου 1.315 ώρες πτήσης.
Το διθέσιο ήταν το 604, το οποίο είχε παραληφθεί στις 19 Ιουνίου 2003 και είχε περίπου 1.130 ώρες πτήσης.
Στο 522 κυβερνούσε ο 33χρονος τότε Σμηναγός Αναστάσιος Μπαλατσούκας.
Ήταν έμπειρος χειριστής. Είχε περίπου 1.202 ώρες πτήσης, από τις οποίες 580 σε F-16, σύμφωνα με την επίσημη ενημέρωση που δόθηκε μετά το δυστύχημα.
Στο διθέσιο 604 βρίσκονταν δύο χειριστές.
Ο κυβερνήτης, Σμηναγός Ιωσήφ Αναστασάκης, ήταν επίσης ιδιαίτερα έμπειρος χειριστής F-16. Τα στοιχεία της Πολεμικής Αεροπορίας καταγράφουν περίπου 1.955 ώρες συνολικής πτήσης, από τις οποίες 1.456 σε F-16.
Μαζί του βρισκόταν ο νεότερος Ανθυποσμηναγός Παύλος Βοτζάκης, με περίπου 431 ώρες πτήσης, εκ των οποίων 119 σε F-16.
Η αποστολή ήταν εκπαιδευτική.
Αυτό όμως δεν σήμαινε ότι ήταν «χαλαρή».
Οι χειριστές εκπαιδεύονταν σε σενάριο εναέριας μάχης, με τους σχηματισμούς να εκτελούν συγκεκριμένους ρόλους και ελιγμούς.
Με άλλα λόγια, οι συνθήκες που δημιουργούνται σε τέτοιες ασκήσεις προσομοιώνουν όσο γίνεται περισσότερο τις απαιτήσεις μιας πραγματικής αεροπορικής εμπλοκής.
Και ακριβώς εκεί βρίσκεται και ο κίνδυνος.
Προς τον χώρο της άσκησης
Τα αεροσκάφη απογειώθηκαν από την 115 Πτέρυγα Μάχης στη Σούδα.
Σύμφωνα με δημοσιεύματα της εποχής, στην άσκηση συμμετείχαν περισσότερα μαχητικά, με τα πληρώματα να εκτελούν διαφορετικά σενάρια εναέριας μάχης. Αναφορές περιγράφουν σενάριο τεσσάρων εναντίον δύο, δηλαδή σχηματισμό που καλείται να αντιμετωπίσει εικονική απειλή.
Η περιοχή της άσκησης βρισκόταν νότια της Κρήτης.
Τα F-16 κινήθηκαν προς τον χώρο της εκπαίδευσης και άρχισε η διαδικασία των ελιγμών.
Οι χειριστές είχαν μπροστά τους αυτό για το οποίο είχαν εκπαιδευτεί.
Ταχύτητα.
Αλλαγές πορείας.
Κλειστές στροφές.
Αλλαγές ύψους.
Συνεχής παρακολούθηση της θέσης των άλλων αεροσκαφών.
Σε μια τέτοια άσκηση, ο χρόνος αντίδρασης είναι ελάχιστος.
Και η απόσταση μεταξύ δύο αεροσκαφών μπορεί μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα να μετατραπεί από ασφαλή σε κρίσιμη.
Η μοιραία προσέγγιση
Κάποια στιγμή, το μονοθέσιο F-16C του Μπαλατσούκα και το διθέσιο F-16D του Αναστασάκη και του Βοτζάκη βρέθηκαν σε τροχιά που θα οδηγούσε στη σύγκρουση.
Ακριβώς τι συνέβη στα τελευταία δευτερόλεπτα πριν από την επαφή δεν έχει αποτυπωθεί δημόσια με τέτοια πληρότητα ώστε να μπορεί να ανακατασκευαστεί με βεβαιότητα κάθε κίνηση των χειριστών.
Υπάρχουν δημοσιεύματα που αποδίδουν το δυστύχημα σε λανθασμένο χειρισμό ή σε εξέλιξη της εναέριας εμπλοκής, όμως αυτό δεν πρέπει να μετατρέπεται χωρίς το επίσημο πόρισμα σε απόλυτο συμπέρασμα.
Το βέβαιο είναι ένα:
τα δύο F-16 συγκρούστηκαν στον αέρα.
Η σύγκρουση συνέβη σε ύψος που διάφορες δημοσιευμένες αναφορές τοποθετούν περίπου στα 7.000 πόδια, δηλαδή περίπου 2.100 μέτρα
Μέσα σε κλάσματα του δευτερολέπτου η εκπαιδευτική άσκηση μετατράπηκε σε πραγματική κατάσταση έκτακτης ανάγκης.
Η στιγμή της σύγκρουσης
Το μονοθέσιο F-16C του Μπαλατσούκα και το διθέσιο F-16D συγκρούστηκαν.
Οι συνέπειες ήταν καταστροφικές.
Το μονοθέσιο υπέστη τόσο σοβαρές ζημιές ώστε ο 33χρονος χειριστής του έχασε τη ζωή του.
Το διθέσιο F-16 επίσης υπέστη σοβαρές ζημιές.
Για τους δύο ανθρώπους που βρίσκονταν μέσα σε αυτό, άρχιζε τώρα ένας αγώνας δευτερολέπτων.
Ο Αναστασάκης και ο Βοτζάκης ενεργοποίησαν το σύστημα εκτίναξης.
Οι αναφορές της εποχής επιβεβαιώνουν ότι οι δύο χειριστές του διθέσιου κατάφεραν να εγκαταλείψουν το αεροσκάφος.
Το αεροπλάνο δεν μπορούσε πλέον να σωθεί.
Η θάλασσα βρισκόταν από κάτω.
Και γύρω από τα δύο αεροσκάφη άρχισε να ξετυλίγεται μια τεράστια επιχείρηση έρευνας και διάσωσης.
Ο Μπαλατσούκας
Ο Σμηναγός Αναστάσιος Μπαλατσούκας δεν επέζησε.
Οι δυνάμεις διάσωσης άρχισαν να αναζητούν το αεροσκάφος και τον χειριστή του στη θαλάσσια περιοχή.
Λίγο αργότερα εντοπίστηκε νεκρός.
Ήταν 33 ετών.
Είχε μπροστά του μια ολόκληρη ζωή.
Για την Πολεμική Αεροπορία, η 26η Αυγούστου είχε ήδη γίνει ημέρα πένθους.
Όμως η τραγωδία δεν είχε τελειώσει.
Οι δύο επιζώντες
Οι δύο χειριστές του διθέσιου F-16 εντοπίστηκαν ζωντανοί.
Ο Ανθυποσμηναγός Παύλος Βοτζάκης είχε τραυματιστεί, με αναφορές για κατάγματα στα κάτω άκρα, αλλά η κατάσταση της υγείας του δεν χαρακτηρίστηκε κρίσιμη. Για προληπτικούς λόγους μεταφέρθηκε στη συνέχεια στο 251 Γενικό Νοσοκομείο Αεροπορίας στην Αθήνα.
Για τον Σήφη Αναστασάκη, όμως, η εικόνα ήταν διαφορετική.
Ο χειριστής είχε υποστεί πολύ βαριά τραύματα.
Μεταφέρθηκε αρχικά στο νοσοκομείο της Ιεράπετρας.
Εκεί οι γιατροί προσπάθησαν να σταθεροποιήσουν την κατάστασή του.
Ανάμεσα στα σοβαρά προβλήματα που αναφέρονται στις δημοσιευμένες πηγές ήταν η διάτρηση πνεύμονα, οι βαριές κακώσεις και οι σοβαρές τραυματικές βλάβες.
Η κατάστασή του ήταν κρίσιμη.
Η μάχη όμως μόλις άρχιζε.
Η μεταφορά στο Ηράκλειο
Μετά τη σταθεροποίηση της κατάστασής του στην Ιεράπετρα, ο Αναστασάκης μεταφέρθηκε στο Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Ηρακλείου.
Εκεί εισήχθη στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας.
Οι γιατροί έδωσαν μάχη για να τον κρατήσουν στη ζωή.
Ο οργανισμός του είχε υποστεί τεράστια καταπόνηση.
Οι αναφορές των ημερών εκείνων κάνουν λόγο για βαριές κακώσεις στη λεκάνη, κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις και διάτρηση πνεύμονα.
Οι πρώτες ώρες ήταν κρίσιμες.
Και έξω από το νοσοκομείο, η αγωνία μεγάλωνε.
Η οικογένειά του είχε βρεθεί ξαφνικά αντιμέτωπη με το ενδεχόμενο να χάσει έναν άνθρωπο που μόλις λίγες ώρες νωρίτερα είχε απογειωθεί για μια εκπαιδευτική αποστολή.
Η μάχη των τριών ημερών
Ο Σήφης Αναστασάκης έδωσε μάχη για την ζωή τρείς ημέρες.
Οι γιατροί επιχείρησαν επανειλημμένα να αντιμετωπίσουν τις επιπλοκές των τραυμάτων του.
Δημοσιεύματα της εποχής αναφέρουν ότι υπέστη ακόμη και επανειλημμένες ανακοπές κατά την προσπάθεια αντιμετώπισης της κατάστασής του.
Η κατάσταση, ωστόσο, παρέμενε εξαιρετικά βαριά.
Οι κακώσεις είχαν προκαλέσει σοβαρή βλάβη στον οργανισμό.
Η εγκεφαλική λειτουργία είχε υποστεί ανεπανόρθωτη βλάβη, ενώ υπήρχαν εκτεταμένες αιμορραγικές και τραυματικές επιπλοκές, σύμφωνα με μεταγενέστερες αναφορές.
Κάθε ώρα που περνούσε ήταν μια μάχη.
29 Αυγούστου 2010 — 01:20
Τα ξημερώματα της Κυριακής 29 Αυγούστου, τρεις ημέρες μετά τη σύγκρουση, ήρθε το τέλος.
Ο Σμηναγός (Ι) Ιωσήφ Αναστασάκης κατέληξε στο Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Ηρακλείου.
Η επίσημη καταγραφή της Πολεμικής Αεροπορίας τοποθετεί την ώρα του θανάτου του περίπου στις 01:20.
Ήταν 35 ετών.
Ένας έμπειρος χειριστής F-16.
Είχε περίπου 1.955 ώρες πτήσης, από τις οποίες 1.456 σε F-16.
Είχε επιζήσει της σύγκρουσης
Είχε επιζήσει της εκτίναξης.
Είχε φτάσει ζωντανός στο νοσοκομείο.
Δεν κατάφερε όμως να επιβιώσει από τα τραύματά του.
Τρεις ημέρες. Δύο νεκροί.
Η 26η Αυγούστου 2010 είχε αρχίσει ως εκπαιδευτική πτήση.
Τελείωσε με την απώλεια του Σμηναγού Αναστάσιου Μπαλατσούκα.
Και τρεις ημέρες αργότερα, στις 29 Αυγούστου, η Πολεμική Αεροπορία θα έχανε και τον Σμηναγό Ιωσήφ Αναστασάκη.
Ο Ανθυποσμηναγός Παύλος Βοτζάκης είχε επιζήσει.
Τα δύο F-16 είχαν χαθεί.
Η εκπαιδευτική άσκηση είχε μετατραπεί σε πραγματική τραγωδία.
Και πάνω από τη θάλασσα της Κρήτης έμενε πλέον μόνο το ίχνος μιας πτήσης που δεν ολοκληρώθηκε ποτέ.
Το τελευταίο ίχνος
Υπάρχουν αεροπορικά δυστυχήματα που καταγράφονται σε λίγες γραμμές ενός ημερολογίου.
Και υπάρχουν εκείνα που, πίσω από τους αριθμούς των αεροσκαφών και τα επιχειρησιακά δελτία, κρύβουν ολόκληρες ζωές.
Το 522 και το 604 ήταν δύο αριθμοί αεροσκαφών.
Στις 26 Αυγούστου 2010 έγιναν δύο από τα πιο αναγνωρίσιμα στοιχεία μιας εθνικής τραγωδίας.
Ο ένας χειριστής δεν πρόλαβε να εγκαταλείψει ζωντανός το αεροσκάφος του.
Οι δύο του δεύτερου αεροσκάφους εκτινάχθηκαν.
Ο ένας επέζησε.
Ο άλλος άντεξε τρεις ημέρες.
Και στις 01:20 περίπου της 29ης Αυγούστου, η μάχη τελείωσε.
Η θάλασσα νότια της Κρήτης κράτησε τα συντρίμμια.
Η Πολεμική Αεροπορία κράτησε τη μνήμη.
Και η Γέργερη κράτησε για πάντα το όνομα του Σμηναγού Ιωσήφ Αναστασάκη.
Μια πτήση που ξεκίνησε ως άσκηση.
Μια σύγκρουση που κράτησε κλάσματα του δευτερολέπτου.
Και μια ζωή που άντεξε τρεις ημέρες πριν σβήσει.
Ο Ιωσήφ Αναστασάκης και ο Αναστάσιος Μπαλατσούκας δεν επέστρεψαν ποτέ από εκείνη την πτήση.
Η επίσημη ανακοίνωση του ΓΕΑ :
Το Γενικό Επιτελείο Αεροπορίας ανακοινώνει ότι στο χθεσινό δυστύχημα έχασε τη ζωή του κατά την εκτέλεση του καθήκοντος ο Σγος (Ι) Αναστάσιος Μπαλατσούκας, 33 ετών, έγγαμος, με σύνολο ωρών πτήσεως 1.202 εκ των οποίων οι 580 ώρες σε F-16.
Ο Σγος (Ι) Ιωσήφ Αναστασάκης, 35 ετών, έγγαμος με μία κόρη, με σύνολο ωρών πτήσεως 1.955 εκ των οποίων οι 1456 ώρες σε F-16, τραυματίστηκε και νοσηλεύεται σε κρίσιμη κατάσταση στο νοσοκομείο Ηρακλείου Κρήτης.
Ο Ανθσγος (Ι) Παύλος Βοτζάκης, 25 ετών, ανύπαντρος, με σύνολο ωρών πτήσεως 431 εκ των οποίων οι 119 ώρες σε F-16, είναι καλά στην υγεία του και, για προληπτικούς λόγους, μεταφέρεται στο 251ΓΝΑ στην Αθήνα.
Τα αεροσκάφη που κατέπεσαν ήταν:
Tο υπ’ αριθμ. 522 μονοθέσιο, το οποίο αφίχθη στην Ελλάδα την 25 Φεβρουαρίου 2004 και είχε συμπληρώσει 1.315 περίπου ώρες πτήσεως.
Tο υπ’ αριθμ. 604 διθέσιο, το οποίο αφίχθη στην Ελλάδα την 19 Ιουνίου 2003 και είχε συμπληρώσει 1.130 περίπου ώρες πτήσεως.
