Κάρπαθος, Κάσος και γειτονικές νησίδες στο επίκεντρο των νέων περιορισμών.

Η Αθήνα ενισχύει τον έλεγχο των πτήσεων μη επανδρωμένων αεροσκαφών, ενώ το κρίσιμο ερώτημα είναι πώς θα αντιδράσουν οι Ένοπλες Δυνάμεις σε περίπτωση παραβίασης.

Η Ελλάδα ενεργοποίησε από χθες, Τετάρτη 16 Σεπτεμβρίου, έξι οδηγίες NOTAM, επιβάλλοντας περιορισμούς στις πτήσεις μη επανδρωμένων αεροσκαφών σε συγκεκριμένες περιοχές του Νοτιοανατολικού Αιγαίου.

Στο επίκεντρο βρίσκονται η Κάρπαθος, η Κάσος και οι γειτονικές νησίδες Σαρία και Αρμαθιά, σε μια περιοχή με ιδιαίτερη γεωγραφική σημασία για την Ελλάδα και την Ανατολική Μεσόγειο.

Οι περιορισμοί, σύμφωνα με τα δημοσιευμένα στοιχεία, θα παραμείνουν σε ισχύ έως τις 31 Οκτωβρίου 2026, καθημερινά από τις 07:00 έως τις 19:00, και αφορούν συγκεκριμένες ζώνες έως τα 400 πόδια, δηλαδή περίπου 122 μέτρα.

Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον λόγω της δραστηριότητας τουρκικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών στο Αιγαίο. Ωστόσο, οι νέες NOTAM δεν αποτελούν γενική απαγόρευση πτήσεων σε ολόκληρο το Αιγαίο ούτε συνεπάγονται αυτόματη κατάρριψη κάθε αεροσκάφους που παραβιάζει τους περιορισμούς.

Έξι NOTAM αλλάζουν το καθεστώς πτήσεων στο Νοτιοανατολικό Αιγαίο

Οι νέες αεροπορικές οδηγίες δημιουργούν προσωρινές ζώνες περιορισμού πτήσεων εντός του FIR Αθηνών. Σύμφωνα με το δημοσίευμα των «Νέων» της 12ης Σεπτεμβρίου, οι ζώνες περιλαμβάνουν περιοχές της Καρπάθου, όπως η Όλυμπος, το Απέρι και η Αρκάσα, ολόκληρη την Κάσο, καθώς και τη Σαρία και την Αρμαθιά.

Στους περιορισμούς περιλαμβάνονται επίσης περιοχές γύρω από τα αεροδρόμια Καρπάθου και Κάσου. Εξαιρέσεις προβλέπονται για εγκεκριμένες πτήσεις, με τις αρμόδιες υπηρεσίες να διατηρούν τον έλεγχο της εναέριας κυκλοφορίας.

Η χρονική διάρκεια των μέτρων, που φτάνει τις 46 ημέρες, δημιουργεί ερωτήματα για τον σκοπό της συγκεκριμένης δέσμευσης. Δημοσιεύματα εξετάζουν το ενδεχόμενο να συνδέεται με στρατιωτικές δραστηριότητες ή ειδικές επιχειρήσεις επιτήρησης, χωρίς όμως να έχει επιβεβαιωθεί επισήμως συγκεκριμένη αποστολή.

Η Κάσος και το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου

Η γεωγραφική θέση των περιορισμών έχει ξεχωριστή σημασία.

Ανατολικά της Κάσου βρίσκεται η θαλάσσια περιοχή όπου, τον Ιούλιο του 2024, η παρουσία τουρκικών πολεμικών πλοίων προκάλεσε ένταση κατά τη διάρκεια ερευνών που συνδέονταν με το έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου.

Τα «Νέα» επισημαίνουν ότι η έκδοση των νέων NOTAM συνέπεσε χρονικά με τις διπλωματικές επαφές Μητσοτάκη–Μακρόν στο Παρίσι, στις οποίες συζητήθηκε και το συγκεκριμένο έργο.

Η σύμπτωση έχει δημοσιογραφικό ενδιαφέρον, αλλά δεν αποδεικνύει ότι οι αεροπορικές οδηγίες εκδόθηκαν αποκλειστικά για την προστασία της ηλεκτρικής διασύνδεσης.

Η περιοχή, πάντως, αποτελεί σημείο στο οποίο συναντώνται ζητήματα εθνικής ασφάλειας, θαλάσσιων δραστηριοτήτων και ενεργειακών υποδομών.

Τι θα συμβεί εάν ένα τουρκικό drone παραβιάσει τις ζώνες;

Το συγκεκριμένο ερώτημα είναι καθοριστικό, καθώς η ενεργοποίηση μιας απαγορευμένης περιοχής δεν συνεπάγεται αυτομάτως την κατάρριψη οποιουδήποτε αεροσκάφους εισέλθει σε αυτή.

Σύμφωνα με στρατιωτικές πηγές που επικαλούνται «Τα Νέα», η ελληνική αεράμυνα λειτουργεί βάσει καθορισμένων Κανόνων Εμπλοκής.

Σε περίοδο ειρήνης, η απόφαση για χρήση όπλων κατά τουρκικού μη επανδρωμένου αεροσκάφους απαιτεί την προβλεπόμενη πολιτική εξουσιοδότηση και αξιολόγηση της επιχειρησιακής κατάστασης.

Οι ίδιες πηγές αναφέρουν ως παράγοντες που μπορούν να οδηγήσουν σε εξέταση της κατάρριψης την εκδήλωση εχθρικής ενέργειας, τη σαφή εχθρική πρόθεση, την παρατεταμένη υπέρπτηση ελληνικού εδάφους και τον άμεσο κίνδυνο για την πολιτική αεροπορία.

Η διαδικασία, επομένως, δεν είναι αυτοματοποιημένη.

Ένα στρατιωτικό UAV μπορεί να εντοπιστεί, να παρακολουθηθεί και να αναγνωριστεί. Εφόσον διαπιστωθεί παραβίαση του εθνικού εναέριου χώρου, εφαρμόζονται οι προβλεπόμενες διαδικασίες αναχαίτισης.

Η χρήση όπλων αποτελεί ξεχωριστή απόφαση, η οποία εξαρτάται από τη φύση της απειλής και τους ισχύοντες Κανόνες Εμπλοκής.

Μπορούν οι νέες NOTAM να σταματήσουν τα Bayraktar;

Εδώ χρειάζεται μια σημαντική διευκρίνιση.

Οι συγκεκριμένοι περιορισμοί φτάνουν έως τα 400 πόδια από το έδαφος, δηλαδή περίπου 120 μέτρα.

Το ύψος αυτό αντιστοιχεί στο γενικό ανώτατο όριο πτήσης πολλών μη επανδρωμένων αεροσκαφών της ανοικτής κατηγορίας.

Τα τουρκικά στρατιωτικά UAV, όπως τα Bayraktar TB2, ANKA και Aksungur, έχουν δυνατότητα επιχειρήσεων σε πολύ μεγαλύτερα ύψη. Συνεπώς, οι έξι NOTAM δεν αποτελούν ένα γενικό μέτρο αποκλεισμού τους από τον ουρανό του Αιγαίου.

Η αντιμετώπιση των στρατιωτικών UAV παραμένει αντικείμενο της ελληνικής αεράμυνας, ανεξάρτητα από τους συγκεκριμένους περιορισμούς.

Αυτό δεν μειώνει τη σημασία των νέων οδηγιών. Αποσαφηνίζει όμως τι ακριβώς προβλέπουν και ποιες επιχειρησιακές δυνατότητες δεν πρέπει να τους αποδίδονται.

Η ελληνική αεράμυνα και η επιλογή της κατάρριψης

Στρατιωτικές πηγές που μίλησαν στα «Νέα» υποστηρίζουν ότι οι Ένοπλες Δυνάμεις διαθέτουν δυνατότητες αντιμετώπισης των τουρκικών UAV τόσο με κινητικά μέσα, όπως τα αντιαεροπορικά όπλα, όσο και με μη κινητικά μέσα.

Κατά τις ίδιες πηγές, η αποφυγή κατάρριψης σε περιστατικά εν καιρώ ειρήνης αποτελεί επιλογή στρατηγικής αυτοσυγκράτησης και όχι ένδειξη ότι η ελληνική αεράμυνα στερείται σχετικών δυνατοτήτων.

Οι συγκεκριμένες εκτιμήσεις αποδίδονται στις στρατιωτικές πηγές. Δεν συνοδεύονται από δημόσια επιχειρησιακά δεδομένα που να επιτρέπουν ανεξάρτητη αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας κάθε διαθέσιμου συστήματος.

Η επιλογή της αντίδρασης έχει ιδιαίτερη σημασία στο Αιγαίο, καθώς μια κατάρριψη στρατιωτικού αεροσκάφους θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρή διπλωματική ή στρατιωτική κρίση.

Για τον λόγο αυτό, η απόφαση δεν εξαρτάται αποκλειστικά από την τεχνική δυνατότητα εξουδετέρωσης ενός στόχου.

Πού βρίσκονται οι απαγορευμένες περιοχές;

Η επίσημη πλατφόρμα Drone Aware Greece επιτρέπει στους χειριστές να ελέγχουν τους ισχύοντες και μελλοντικούς περιορισμούς πτήσεων.

Η Αρχή Πολιτικής Αεροπορίας επισημαίνει ότι ο έλεγχος της πλατφόρμας είναι υποχρεωτικός πριν από την πραγματοποίηση πτήσης drone.

Για την ακριβή αποτύπωση των έξι ζωνών απαιτούνται τα πρωτότυπα κείμενα των NOTAM και οι συντεταγμένες τους. Η διαθέσιμη χαρτογραφική πλατφόρμα προειδοποιεί ότι οι πληροφορίες της πρέπει να διασταυρώνονται με τις επίσημες αεροναυτικές δημοσιεύσεις.

Το πραγματικό μήνυμα της Αθήνας

Η ενεργοποίηση των έξι NOTAM συνιστά συγκεκριμένη παρέμβαση στη διαχείριση του εναέριου χώρου στο Νοτιοανατολικό Αιγαίο.

Η Ελλάδα καθορίζει προσωρινές ζώνες στις οποίες οι πτήσεις UAV υπόκεινται σε αυστηρούς περιορισμούς, διατηρώντας παράλληλα τις προβλεπόμενες διαδικασίες για την αντιμετώπιση στρατιωτικών παραβιάσεων.

Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη σημασία λόγω της δραστηριότητας τουρκικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών και της γεωγραφικής εγγύτητας με την περιοχή της Κάσου.

Το κρίσιμο στοιχείο, ωστόσο, είναι ότι η Αθήνα δεν έχει ανακοινώσει νέο καθεστώς αυτόματης κατάρριψης τουρκικών drones.

Οι έξι NOTAM βρίσκονται πλέον σε ισχύ. Το επόμενο ερώτημα είναι εάν θα υπάρξουν παραβιάσεις των συγκεκριμένων ζωνών και ποια θα είναι η επίσημα καταγεγραμμένη ελληνική αντίδραση.