Καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου | Αντίστροφη μέτρηση για τις έρευνες – Στο επίκεντρο η Τουρκία

4 Νοεμβρίου 2026

Σε μια κρίσιμη καμπή εισέρχεται το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου, καθώς η επικείμενη έκδοση νέας NAVTEX αναμένεται να ανοίξει τον δρόμο για την επανέναρξη των υποθαλάσσιων ερευνών στην Ανατολική Μεσόγειο. Το γαλλικό ερευνητικό σκάφος Abeille Marengo παραμένει στο λιμάνι του Ηρακλείου, ενώ Αθήνα, Λευκωσία και Παρίσι βρίσκονται σε συντονισμό για την επόμενη φάση ενός έργου που έχει αποκτήσει σαφείς γεωπολιτικές διαστάσεις.

Η Δευτέρα 9 Νοεμβρίου συγκεντρώνει ιδιαίτερο ενδιαφέρον ως πιθανό χρονικό σημείο έκδοσης της NAVTEX, σύμφωνα με πληροφορίες που τοποθετούν τη σχετική διαδικασία στα τέλη της τρέχουσας εβδομάδας ή στις αρχές της επόμενης. Ωστόσο, η ημερομηνία δεν έχει επιβεβαιωθεί επισήμως, ενώ άλλες εκτιμήσεις δεν αποκλείουν μεγαλύτερη καθυστέρηση.

Το διακύβευμα υπερβαίνει την κατασκευή ενός υποθαλάσσιου καλωδίου. Το Great Sea Interconnector (GSI), το οποίο σχεδιάστηκε για να συνδέσει ηλεκτρικά την Κρήτη με την Κύπρο, βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο μιας ευρύτερης αντιπαράθεσης σχετικά με τη δραστηριότητα ερευνητικών σκαφών σε θαλάσσιες περιοχές όπου η Τουρκία προβάλλει διεκδικήσεις.

Το γαλλικό πλοίο στο Ηράκλειο και η αναμονή της NAVTEX

Το Abeille Marengo, που δραστηριοποιείται για λογαριασμό της γαλλικής Nexans, κατέπλευσε στο Ηράκλειο στις 27 Οκτωβρίου, έχοντας αναχωρήσει από τη Νάπολη τέσσερις ημέρες νωρίτερα. Αποστολή του είναι η πραγματοποίηση ερευνών του θαλάσσιου βυθού για τον προσδιορισμό της διαδρομής του ηλεκτρικού καλωδίου.

Η επανέναρξη των εργασιών προϋποθέτει την ολοκλήρωση των προβλεπόμενων διαδικασιών και την έκδοση της σχετικής NAVTEX, η οποία θα καθορίζει τη θαλάσσια περιοχή και το χρονικό διάστημα των ερευνών, ενημερώνοντας τη ναυσιπλοΐα.

Η γαλλική εταιρεία έχει ήδη υποβάλει αιτήματα στις αρμόδιες ελληνικές και κυπριακές αρχές, ενώ σημαντικό ρόλο στη διαδικασία διαδραματίζει η ελληνική Επιτροπή Χορήγησης Αδειών Ερευνών Θαλάσσης.

Σύμφωνα με τα τελευταία δημοσιεύματα, το χρονικό παράθυρο για την έκδοση της NAVTEX παραμένει ανοικτό. Ορισμένες πληροφορίες αναφέρουν το διάστημα έως τις αρχές της επόμενης εβδομάδας, ενώ άλλες κάνουν λόγο για καθυστέρηση περίπου δύο εβδομάδων, εξαιτίας των εκκρεμών διαδικασιών.

Η αβεβαιότητα στο χρονοδιάγραμμα αποκτά και οικονομική διάσταση. Παράγοντες της αγοράς ανεβάζουν το ενδεικτικό ημερήσιο κόστος ενός ερευνητικού σκάφους αντίστοιχων προδιαγραφών σε περίπου 200.000 ευρώ. Το ποσό αποτελεί εκτίμηση και όχι επιβεβαιωμένη ημερήσια χρέωση της συγκεκριμένης ναύλωσης.

Η Κάσος και η τουρκική στάση

Η περιοχή της Κάσου παραμένει ένα από τα πλέον ευαίσθητα σημεία της υπόθεσης. Οι προηγούμενες ερευνητικές δραστηριότητες για το έργο είχαν προκαλέσει ένταση με την Τουρκία, αναδεικνύοντας τις διαφορετικές θέσεις Αθήνας και Άγκυρας για τη θαλάσσια δικαιοδοσία στην Ανατολική Μεσόγειο.

Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, οι νέες έρευνες σχεδιάζεται να κινηθούν από την περιοχή νοτιοανατολικά της Καρπάθου προς την Κύπρο. Η ακριβής διαδρομή και τα όρια των εργασιών θα αποσαφηνιστούν με τη σχετική ναυτική αναγγελία.

Η τουρκική πλευρά έχει στο παρελθόν αμφισβητήσει τη δυνατότητα πραγματοποίησης αντίστοιχων ερευνών χωρίς τη δική της έγκριση, προβάλλοντας διεκδικήσεις σε θαλάσσιες ζώνες της περιοχής.

Αντίθετα, η ελληνική θέση βασίζεται στην άσκηση των δικαιωμάτων που απορρέουν από το διεθνές δίκαιο της θάλασσας, χωρίς αποδοχή τουρκικής αρμοδιότητας αδειοδότησης σε περιοχές όπου η Αθήνα θεωρεί ότι η Άγκυρα δεν διαθέτει σχετική δικαιοδοσία.

Είναι σημαντικό να διευκρινιστεί ότι η έκδοση NAVTEX αποτελεί πρωτίστως διαδικασία ενημέρωσης για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας και δεν συνιστά από μόνη της παραχώρηση ή αναγνώριση κυριαρχικών δικαιωμάτων.

Το πραγματικό ερώτημα είναι εάν οι εργασίες θα πραγματοποιηθούν χωρίς παρεμπόδιση ή εάν θα εκδηλωθεί νέα τουρκική αντίδραση, με έκδοση αντι-NAVTEX ή παρουσία ναυτικών μονάδων.

Μέχρι στιγμής, δεν υπάρχει επιβεβαιωμένη πληροφορία για νέα στρατιωτική κινητοποίηση με αφορμή την επικείμενη επανέναρξη των συγκεκριμένων ερευνών.

Ο ρόλος της Γαλλίας και οι διπλωματικές επαφές

Η Γαλλία αποκτά ιδιαίτερη σημασία στη νέα φάση του έργου, όχι μόνο εξαιτίας της συμμετοχής γαλλικών επιχειρήσεων, αλλά και λόγω της δυνατότητας του Παρισιού να διατηρεί απευθείας διαύλους επικοινωνίας με την Άγκυρα.

Σύμφωνα με δημοσιογραφικές πληροφορίες της 3ης Νοεμβρίου, η γαλλική πλευρά φέρεται να έχει αναλάβει την ενημέρωση της Τουρκίας σχετικά με την επανέναρξη των ερευνών. Εφόσον επιβεβαιωθεί, μια τέτοια διαδικασία θα μπορούσε να λειτουργήσει ως μηχανισμός αποφυγής εντάσεων, χωρίς να συνιστά αίτημα τουρκικής έγκρισης.

Υπάρχει, πάντως, μια ουσιώδης διάκριση. Η Nexans, με επίσημη ανακοίνωσή της στις 4 Οκτωβρίου, διέψευσε κατηγορηματικά ότι είχε ή σχεδίαζε επαφές με τις τουρκικές αρχές για τις επικείμενες έρευνες. Διευκρίνισε ότι συνεργάζεται αποκλειστικά με τον φορέα υλοποίησης του έργου και τις αρμόδιες αρχές Ελλάδας και Κύπρου.

Επομένως, οι αναφορές σε γαλλικές διπλωματικές επαφές δεν πρέπει να συγχέονται με ενέργειες της κατασκευάστριας εταιρείας.

Η ελληνική θέση και το ενδεχόμενο παρεμπόδισης

Ιδιαίτερη σημασία αποκτούν οι πληροφορίες από την ενημέρωση που πραγματοποίησε την Τρίτη 3 Νοεμβρίου ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης στην Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων της Βουλής.

Σύμφωνα με σχετικά δημοσιεύματα, ο υπουργός μετέφερε τη βούληση της Αθήνας να προχωρήσει το έργο και φέρεται να αναφέρθηκε στην πρόθεση επιχειρησιακής αντίδρασης εφόσον υπάρξει τουρκική παρεμπόδιση.

Οι αναφορές αυτές προέρχονται από δημοσιογραφικές πληροφορίες και δεν συνιστούν δημοσιοποιημένο επιχειρησιακό σχέδιο ή ανακοίνωση συγκεκριμένης στρατιωτικής αποστολής.

Για το Πολεμικό Ναυτικό, το ζήτημα έχει ιδιαίτερη σημασία σε επίπεδο θαλάσσιας επιτήρησης, προστασίας δραστηριοτήτων και διαχείρισης ενδεχόμενης κρίσης. Ωστόσο, οποιαδήποτε αναφορά σε συγκεκριμένες μονάδες ή διάταξη δυνάμεων θα ήταν πρόωρη χωρίς επίσημα στοιχεία.

Το παράδειγμα του δεύτερου καλωδίου στην Ανατολική Μεσόγειο

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία των τελευταίων ημερών αφορά το έργο East to Med Data Corridor (EMC), το οποίο προορίζεται για τη μεταφορά τηλεπικοινωνιακών δεδομένων μεταξύ Ασίας και Ευρώπης.

Το ειδικό ερευνητικό σκάφος Kobi Ruegg πραγματοποιεί από τις 23 Οκτωβρίου εργασίες νοτιοανατολικά της Κρήτης, σε θαλάσσιες περιοχές που παρουσιάζουν γεωγραφική συνάφεια με τη σχεδιαζόμενη διαδρομή του GSI.

Σύμφωνα με τα διαθέσιμα ρεπορτάζ, οι συγκεκριμένες εργασίες εξελίσσονταν χωρίς σοβαρή επιχειρησιακή παρεμπόδιση, παρά τις τουρκικές αντιρρήσεις που είχαν εκφραστεί για το έργο.

Η εξέλιξη δημιουργεί συγκρατημένη αισιοδοξία, χωρίς όμως να εγγυάται αντίστοιχη στάση της Άγκυρας απέναντι στο ηλεκτρικό καλώδιο.

Τα δύο έργα έχουν διαφορετικό χαρακτήρα, οικονομικά χαρακτηριστικά και γεωπολιτική βαρύτητα. Η απουσία επεισοδίου στο ένα δεν εξασφαλίζει αυτομάτως την ανεμπόδιστη πρόοδο του άλλου.

Λευκωσία: Έχουν ολοκληρωθεί οι απαραίτητες ενέργειες

Από την κυπριακή πλευρά, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης δήλωσε στις 2 Νοεμβρίου ότι η Κύπρος έχει προχωρήσει σε όλες τις απαραίτητες ενέργειες που εμπίπτουν στις δικές της αρμοδιότητες για την έκδοση της NAVTEX και την έναρξη των ερευνών.

Παράλληλα, υπογράμμισε ότι το ζήτημα αντιμετωπίζεται με διακριτικότητα και σε συντονισμό με την Ελλάδα και τη Γαλλία.

Η στάση της Λευκωσίας αντανακλά τη στρατηγική σημασία του Great Sea Interconnector για την ενεργειακή ασφάλεια της Κύπρου, η οποία παραμένει ηλεκτρικά απομονωμένη από τα ηπειρωτικά ευρωπαϊκά δίκτυα.

Το έργο, που υποστηρίζεται από ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, αποσκοπεί στη δημιουργία μιας νέας ενεργειακής υποδομής με μακροπρόθεσμη σημασία για την ευρύτερη περιοχή.

Η επόμενη εβδομάδα θα δείξει τις προθέσεις

Το διάστημα έως τη Δευτέρα 9 Νοεμβρίου αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την πορεία του έργου, χωρίς να μπορεί ακόμη να θεωρηθεί δεδομένη η έκδοση της NAVTEX τη συγκεκριμένη ημέρα.

Νεότερες πληροφορίες που δημοσιεύθηκαν στις 4 Νοεμβρίου, επικαλούμενες ρεπορτάζ του ANT1 Κύπρου, τοποθετούν την έκδοση της NAVTEX εντός περίπου δέκα ημερών. Αυτό επιβεβαιώνει ότι το χρονοδιάγραμμα παραμένει υπό διαμόρφωση.

Η έκδοσή της θα αποτελέσει το πρώτο ουσιαστικό βήμα. Η πραγματική δοκιμασία, ωστόσο, θα ακολουθήσει στη θάλασσα, όταν το γαλλικό ερευνητικό σκάφος κινηθεί στις προβλεπόμενες περιοχές και αρχίσει να εκτελεί τις εργασίες του.

Το ενδιαφέρον δεν θα περιοριστεί στην πορεία του Abeille Marengo. Θα στραφεί στην αντίδραση της Άγκυρας, στις διπλωματικές κινήσεις του Παρισιού και στον τρόπο με τον οποίο Αθήνα και Λευκωσία θα υποστηρίξουν την υλοποίηση του έργου.

Το Great Sea Interconnector δεν αποτελεί πλέον αποκλειστικά ένα ενεργειακό εγχείρημα. Έχει εξελιχθεί σε δοκιμασία για την ασφάλεια των ευρωπαϊκών υποδομών, την εφαρμογή του διεθνούς δικαίου και τη δυνατότητα υλοποίησης στρατηγικών έργων στην Ανατολική Μεσόγειο χωρίς εξωτερική παρεμπόδιση.