Ελλάδα – Τουρκία: Στο κόκκινο η ένταση – Η Άγκυρα προετοιμάζει το έδαφος για νέα μεγάλη κρίση στο Αιγαίο;

 Ελλάδα – Τουρκία: Στο κόκκινο η ένταση – Η Άγκυρα προετοιμάζει το έδαφος για νέα μεγάλη κρίση στο Αιγαίο;

Η Τουρκία προετοιμάζει το έδαφος για μια νέα ελληνοτουρκική κρίση; Το σχέδιο πίεσης της Άγκυρας και τα επόμενα βήματα στο Αιγαίο

F-35, SAFE, τουρκολιβυκό μνημόνιο και ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου συνθέτουν ένα νέο σκηνικό αντιπαράθεσης. Η Άγκυρα επαναφέρει τις διεκδικήσεις της, ενώ η Αθήνα βρίσκεται αντιμέτωπη με κρίσιμες αποφάσεις για την άσκηση των κυριαρχικών της δικαιωμάτων.

Η Τουρκία φαίνεται να εισέρχεται σε μια νέα περίοδο αυξημένης πίεσης προς την Ελλάδα, αξιοποιώντας ταυτόχρονα το διπλωματικό πεδίο, τις θαλάσσιες διεκδικήσεις, τους στρατιωτικούς εξοπλισμούς και το ενεργειακό ζήτημα στην Ανατολική Μεσόγειο.

Οι τελευταίες τοποθετήσεις στον τουρκικό Τύπο δεν αποτελούν απλώς ένα ακόμη επεισόδιο της γνώριμης ρητορικής αντιπαράθεσης. Αποτυπώνουν μια προσπάθεια να παρουσιαστεί η Ελλάδα ως βασικός παράγοντας παρεμπόδισης των τουρκικών γεωπολιτικών σχεδιασμών.

Στο επίκεντρο βρίσκονται τέσσερα αλληλένδετα ζητήματα: η προμήθεια των αμερικανικών μαχητικών F-35 από την Τουρκία, η συμμετοχή της Άγκυρας στον ευρωπαϊκό αμυντικό μηχανισμό SAFE, η εφαρμογή του τουρκολιβυκού μνημονίου και οι έρευνες για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου.

Η ταυτόχρονη ανάδειξή τους έχει ιδιαίτερη σημασία. Δεν πρόκειται για ανεξάρτητα διπλωματικά επεισόδια, αλλά για πεδία στα οποία η Τουρκία επιδιώκει να ενισχύσει τη διαπραγματευτική της θέση.

Η Ελλάδα στο επίκεντρο της τουρκικής επιχειρηματολογίας

Στις 19 Νοεμβρίου, τουρκικά μέσα ενημέρωσης επανήλθαν με αιχμηρές αναφορές για τις ελληνικές πρωτοβουλίες.

Η Αθήνα κατηγορείται ότι επιχειρεί, σε συνεργασία με την Κυπριακή Δημοκρατία και μέσω των σχέσεών της με το Ισραήλ, να επηρεάσει την Ουάσιγκτον ώστε να εμποδιστεί η πώληση μαχητικών πέμπτης γενιάς F-35 στην Τουρκία.

Παράλληλα, η στάση της Ελλάδας απέναντι στην τουρκική συμμετοχή στο πρόγραμμα SAFE παρουσιάζεται ως μία ακόμη προσπάθεια περιορισμού της Άγκυρας στο ευρωπαϊκό αμυντικό περιβάλλον.

Το ουσιαστικό στοιχείο βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο συνδέονται οι δύο υποθέσεις. Η Τουρκία εμφανίζει τις ελληνικές ενέργειες ως μέρος μιας ευρύτερης πολιτικής που αποσκοπεί στον περιορισμό της στρατιωτικής και γεωπολιτικής της επιρροής.

Ωστόσο, η συμμετοχή της Τουρκίας σε ευρωπαϊκούς αμυντικούς μηχανισμούς και η πιθανή επιστροφή της στο πρόγραμμα F-35 εξαρτώνται από διαφορετικά θεσμικά, πολιτικά και στρατηγικά δεδομένα. Δεν αποτελούν αποφάσεις που καθορίζονται αποκλειστικά από την ελληνική στάση.

Το υποθαλάσσιο καλώδιο και η μάχη για τις θαλάσσιες αρμοδιότητες

Το σοβαρότερο σημείο αντιπαράθεσης εντοπίζεται στις θαλάσσιες έρευνες που σχετίζονται με τον Great Sea Interconnector.

Η Τουρκία επιχειρεί να συνδέσει τις εργασίες του έργου με τις αξιώσεις που απορρέουν, κατά την τουρκική ερμηνεία, από το μνημόνιο θαλάσσιας οριοθέτησης που υπέγραψε με τη Λιβύη το 2019.

Στην πραγματικότητα, το διακύβευμα είναι πολύ μεγαλύτερο από μια υποθαλάσσια ηλεκτρική διασύνδεση.

Εάν η Τουρκία καταφέρει να καθιερώσει στην πράξη την αντίληψη ότι κάθε ερευνητική δραστηριότητα σε θαλάσσιες περιοχές που διεκδικεί απαιτεί προηγούμενη ενημέρωση ή συναίνεσή της, θα έχει αποκτήσει ένα σημαντικό εργαλείο πολιτικής πίεσης για μελλοντικά έργα.

Αυτό δεν σημαίνει ότι οι τουρκικές αξιώσεις αποκτούν αυτομάτως νομική ισχύ. Σημαίνει όμως ότι η Άγκυρα επιδιώκει να μετατρέψει μια αμφισβητούμενη διεκδίκηση σε επαναλαμβανόμενη πρακτική.

Η αντιπαράθεση γύρω από τις NAVTEX και τις δραστηριότητες του γαλλικού ερευνητικού πλοίου Abeille Marengo ανέδειξε ακριβώς αυτή τη διάσταση.

Η ελληνική θέση παραμένει ότι οι αρμοδιότητες αδειοδότησης ασκούνται από τα κράτη που διαθέτουν τα αντίστοιχα δικαιώματα βάσει του διεθνούς δικαίου. Αντίθετα, η Άγκυρα επικαλείται τις δικές της διεκδικήσεις υφαλοκρηπίδας και επιδιώκει να αποκτήσει ρόλο στις σχετικές διαδικασίες.

Η τακτική της Άγκυρας: Πίεση χωρίς απαραίτητα στρατιωτική σύγκρουση

Ένα από τα σημαντικότερα συμπεράσματα των τελευταίων εξελίξεων είναι ότι η Τουρκία δεν χρειάζεται να προκαλέσει άμεσα ένα θερμό επεισόδιο προκειμένου να επιδιώξει πολιτικά αποτελέσματα.

Η έκδοση αντικρουόμενων NAVTEX, οι ασύρματες προειδοποιήσεις, η παρουσία πολεμικών πλοίων και η διαρκής αμφισβήτηση αρμοδιοτήτων μπορούν να δημιουργήσουν ένα περιβάλλον αβεβαιότητας γύρω από τις θαλάσσιες δραστηριότητες.

Η τακτική αυτή έχει δύο διαστάσεις.

Από τη μία πλευρά, επιτρέπει στην Τουρκία να διατηρεί ενεργές τις διεκδικήσεις της και να εμφανίζεται προς το εσωτερικό της ως αποφασιστικός υπερασπιστής των συμφερόντων της.

Από την άλλη, επιδιώκει να αυξήσει το πολιτικό και επιχειρησιακό κόστος οποιασδήποτε ελληνικής πρωτοβουλίας στην περιοχή.

Η προοπτική μιας σοβαρής κρίσης παραμένει υπαρκτός κίνδυνος, ιδιαίτερα εάν υπάρξει απόπειρα φυσικής παρεμπόδισης ερευνητικών εργασιών. Μέχρι στιγμής, ωστόσο, δεν υπάρχουν επαρκή δημόσια στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η Άγκυρα έχει λάβει απόφαση για στρατιωτική αναμέτρηση.

Ο παράγοντας Αίγυπτος και το τουρκολιβυκό μνημόνιο

Η θέση της Αιγύπτου αποτελεί ένα ακόμη κρίσιμο στοιχείο της γεωπολιτικής εξίσωσης.

Παρά τη βελτίωση των σχέσεων Καΐρου–Άγκυρας, η Αίγυπτος εξακολουθεί να διατηρεί σοβαρές διαφωνίες με την τουρκική ερμηνεία της θαλάσσιας οριοθέτησης στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η εξέλιξη αυτή αναδεικνύει ότι η διπλωματική προσέγγιση δύο κρατών δεν συνεπάγεται απαραίτητα αποδοχή όλων των γεωπολιτικών διεκδικήσεων.

Για την Ελλάδα, η ελληνοαιγυπτιακή συμφωνία μερικής οριοθέτησης ΑΟΖ παραμένει σημαντικό διπλωματικό και νομικό στοιχείο στην αντιπαράθεση με την Άγκυρα.

Το ερώτημα είναι κατά πόσο η Τουρκία θα επιχειρήσει το επόμενο διάστημα να ενισχύσει την εφαρμογή των δικών της θαλάσσιων διεκδικήσεων με νέες δραστηριότητες στην περιοχή.

Η στρατιωτική παράμετρος και η επόμενη ημέρα

Η ένταση δεν περιορίζεται στις διπλωματικές ανακοινώσεις.

Στις 17 Νοεμβρίου καταγράφηκαν δέκα παραβιάσεις του ελληνικού εναέριου χώρου από τουρκικά αεροπορικά μέσα, με συμμετοχή οπλισμένων F-16 και μη επανδρωμένων αεροσκαφών. Καταγράφηκε επίσης εμπλοκή μεταξύ μαχητικών.

Τα περιστατικά αυτά δείχνουν ότι η στρατιωτική δραστηριότητα παραμένει ένας παράγοντας που μπορεί να επηρεάσει το κλίμα των ελληνοτουρκικών σχέσεων.

Δεν αποδεικνύουν, ωστόσο, από μόνα τους προετοιμασία πολεμικής επιχείρησης.

Για να εκτιμηθεί αν υπάρχει πραγματική μετάβαση από τη διπλωματική πίεση στην επιχειρησιακή κλιμάκωση, απαιτείται να αξιολογηθούν συγκεκριμένες ενδείξεις, όπως η ασυνήθιστη συγκέντρωση ναυτικών δυνάμεων, η συστηματική παρεμπόδιση ερευνών και η διάρκεια μιας στρατιωτικής κινητοποίησης.

Η ουσία της νέας ελληνοτουρκικής αντιπαράθεσης

Το βασικό ζήτημα για την Αθήνα δεν είναι μόνο εάν η Τουρκία θα προκαλέσει ένα ακόμη επεισόδιο στο Αιγαίο.

Είναι εάν, μέσα από μια σειρά περιορισμένων αλλά επαναλαμβανόμενων κινήσεων, θα επιχειρήσει να καταστήσει τις διεκδικήσεις της μόνιμο παράγοντα που επηρεάζει τις ελληνικές αποφάσεις.

Η ελληνική πλευρά βρίσκεται μπροστά στην ανάγκη να συνδυάσει τη διπλωματική τεκμηρίωση, τη διεθνή συνεργασία και την επιχειρησιακή ετοιμότητα, χωρίς να εγκλωβιστεί σε μια διαρκή αντιπαράθεση που θα επιβαρύνει την περιφερειακή σταθερότητα.

Η Άγκυρα γνωρίζει ότι η παρουσία της στην Ανατολική Μεσόγειο της επιτρέπει να προκαλεί πολιτικές και διπλωματικές συζητήσεις ακόμη και χωρίς να χρησιμοποιεί στρατιωτική βία.

Το κρίσιμο ερώτημα, συνεπώς, δεν είναι μόνο εάν θα υπάρξει νέα ελληνοτουρκική κρίση, αλλά εάν η Τουρκία θα επιχειρήσει να πετύχει, χωρίς ανοιχτή σύγκρουση, αποτελέσματα που θα επηρεάσουν μακροπρόθεσμα την άσκηση των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.

Αυτή είναι η ουσιαστικότερη διάσταση των εξελίξεων που διαμορφώνονται σήμερα στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.

Σχετικά Άρθρα

Αφήστε ένα Σχόλιο

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

seventeen + 5 =

Απόρρητο

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί cookies ώστε να μπορούμε να σας παρέχουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία χρήστη. Οι πληροφορίες cookie αποθηκεύονται στο πρόγραμμα περιήγησής σας και εκτελούν λειτουργίες όπως η αναγνώριση σας όταν επιστρέφετε στον ιστότοπό μας και η βοήθεια της ομάδας μας να κατανοήσει ποιες ενότητες του ιστότοπου θεωρείτε πιο ενδιαφέρουσες και χρήσιμες.