ΤΟ «ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑ» ΣΤΗΝ ΠΟΛΥΤΥΠΙΑ

Η συζήτηση για το μέλλον της Πολεμικής Αεροπορίας έχει εισέλθει πλέον σε μια νέα φάση. Η Ελλάδα έχει ήδη κάνει σημαντικά βήματα προς την ανανέωση του στόλου της, με F-16V, Rafale και F-35 να αποτελούν τους βασικούς πυλώνες της επόμενης ημέρας.

Κι όμως, μέσα σε αυτή τη νέα αρχιτεκτονική εμφανίζεται ένα ερώτημα που μέχρι σήμερα θα μπορούσε να θεωρείται σχεδόν «αιρετικό»:

Χρειάζεται η Πολεμική Αεροπορία ένα βαρύ μαχητικό;

Και αν η απάντηση είναι θετική, θα μπορούσε αυτό να είναι το F-15EX Eagle II;

Η πρώτη αντίδραση είναι σχεδόν αυτονόητη: «Μα έχουμε ήδη τρεις διαφορετικούς τύπους μαχητικών. Γιατί να προσθέσουμε και τέταρτο;»

Το επιχείρημα της πολυτυπίας είναι απολύτως υπαρκτό.

Δεν είναι όμως και το μοναδικό.

---

Ένα ελληνικό «what if» που ξεκινά από το 1998

Η ιστορία έχει έναν περίεργο τρόπο να επανέρχεται.

Η Ελλάδα είχε βρεθεί πολύ κοντά στην επιλογή ενός F-15 στα τέλη της δεκαετίας του 1990.

Το 1998 η Boeing είχε προτείνει στην Αθήνα το F-15H, μία ειδική ελληνική διαμόρφωση του F-15E Strike Eagle. Μάλιστα, τον Οκτώβριο του ίδιου έτους είχε υπογραφεί Μνημόνιο Συνεργασίας μεταξύ Boeing και Ελληνικής Αεροπορικής Βιομηχανίας, στο πλαίσιο της πρότασης για το ελληνικό πρόγραμμα.

Το F-15H δεν ήταν μια απλή εμπορική προσφορά. Η πρόταση συνδεόταν με βιομηχανική συνεργασία και συμμετοχή της ΕΑΒ.

Τελικά, το 1999 η Ελλάδα επέλεξε διαφορετική κατεύθυνση, με F-16 και Mirage 2000-5. Το F-15 έμεινε στην ιστορία ως ένα από τα μεγάλα ελληνικά «what if».

Σήμερα, όμως, δεν συζητάμε για το F-15H, Συζητάμε για το F-15EX.

Και πρόκειται για ένα εντελώς διαφορετικό αεροσκάφος.

---

Το F-15EX δεν είναι «ένα ακόμη F-16»

Η βασική παρανόηση στη συζήτηση για το F-15EX είναι να αντιμετωπίζεται ως ακόμη ένα μαχητικό πολλαπλού ρόλου.

Δεν είναι αυτό.

Η φιλοσοφία του είναι αυτή ενός βαρέος φορέα όπλων μεγάλης εμβέλειας και μεγάλου φορτίου.

Η Boeing αναφέρει μέγιστο φορτίο όπλων περίπου 13,3 τόνων, ενώ το αεροσκάφος μπορεί, υπό συγκεκριμένες διαμορφώσεις, να μεταφέρει έως και 12 πυραύλους AMRAAM. Διαθέτει AESA radar, σύγχρονα συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου EPAWSS και ανοικτή αρχιτεκτονική αποστολής.

Εδώ βρίσκεται και η ουσία.

Το F-15EX δεν χρειάζεται να είναι «καλύτερο» από το F-35, Δεν είναι αυτός ο ρόλος του.

Η λογική είναι συμπληρωματική:

F-35: χαμηλή παρατηρησιμότητα, αισθητήρες, συλλογή και διαμοιρασμός πληροφοριών.

F-15EX: εμβέλεια, ταχύτητα, φορτίο και μεγάλος αριθμός όπλων.

F-16V: αριθμητική μάζα και καθημερινή επιχειρησιακή παρουσία.

Rafale: υψηλές δυνατότητες πολλαπλού ρόλου και προηγμένο οπλικό φορτίο.

Σε ένα τέτοιο μοντέλο, το F-15EX θα είχε διαφορετική αποστολή.

Και αυτό είναι το πρώτο επιχείρημα υπέρ του.

---

Το πρόβλημα αρχίζει όταν ανοίγει ο λογαριασμός

Εδώ όμως σταματά η θεωρία και αρχίζει η πραγματικότητα. Η Ελλάδα δεν έχει F-15, επομένως, δεν αγοράζει απλώς ένα αεροσκάφος αγοράζει ένα νέο οικοσύστημα.

Υποδομές, εκπαίδευση, τεχνικό προσωπικό, εξοπλισμό υποστήριξης, ανταλλακτικά, κινητήρες ,Simulator, εφοδιαστική αλυσίδα και φυσικά όπλα.

Αυτό είναι το πραγματικό κόστος της πολυτυπίας.

Το F-15EX μπορεί να είναι εξαιρετικό αεροσκάφος. Αλλά για την Ελλάδα θα είναι ένας νέος τύπος που θα πρέπει να υποστηρίζεται για 30 ή και περισσότερα χρόνια.

Και επομένως το ερώτημα δεν είναι:

«Πόσο κάνει ένα F-15EX;»

Αλλά: «Πόσο κοστίζει η δημιουργία και διατήρηση μιας ελληνικής δύναμης F-15EX;»

---

Δέκα αεροσκάφη αρκούν;

Εδώ αρχίζει μία ακόμη ενδιαφέρουσα συζήτηση.

Εάν η Ελλάδα επέλεγε υποθετικά να αποκτήσει F-15EX, μια μικρή δύναμη της τάξεως των 10 αεροσκαφών θα μπορούσε να λειτουργήσει ως αρχικός πυρήνας.

Αλλά τα 10 αεροσκάφη δεν σημαίνουν «10 × τιμή μονάδας».

Ένα πραγματικό πρόγραμμα θα έπρεπε να περιλαμβάνει:

• αεροσκάφη,
• κινητήρες,
• ανταλλακτικά,
• επίγειο εξοπλισμό,
• εκπαίδευση,
• υποδομές,
• αρχική υποστήριξη,
• όπλα,
• αποθέματα πυρομαχικών.

Άρα η τελική δαπάνη θα ήταν σημαντικά μεγαλύτερη από την τιμή των ίδιων των αεροσκαφών.

Και εδώ ακριβώς βρίσκεται η δυσκολία.

---

Το κρίσιμο ερώτημα: από πού θα πληρωθούν;

Ας υποθέσουμε ότι η πολιτική ηγεσία αποφασίζει ότι η απόκτηση 10 F-15EX είναι επιχειρησιακά επιθυμητή.

Δεν αρκεί να βρεθεί το ποσό, πρέπει να αποφασιστεί τι θα θυσιαστεί ή τι θα μετακινηθεί χρονικά.

Και εδώ η συζήτηση γίνεται πολύ πιο συγκεκριμένη.

---

C-390: το πρώτο πρόγραμμα που θα μπορούσε να μετακινηθεί

Η Ελλάδα έχει αποφασίσει την απόκτηση τριών C-390 Millennium, με κόστος περίπου €600 εκατ.

Πρόκειται για σημαντική δυνατότητα στρατηγικών και τακτικών αερομεταφορών.

Αλλά εάν το δίλημμα είναι μεταξύ της άμεσης απόκτησης μιας νέας βαριάς μαχητικής δυνατότητας και της πλήρους υλοποίησης ενός νέου μεταγωγικού στόλου, τότε το C-390 θα μπορούσε να εξεταστεί ως πρόγραμμα δεύτερης φάσης.

Όχι απαραίτητα ακύρωση.

Μετάθεση.

Και μόνο αυτή η κίνηση θα δημιουργούσε σημαντικό χρηματοδοτικό χώρο.

---

VICTA: σταδιακή υλοποίηση

Το πρόγραμμα των 10 VICTA, ύψους περίπου €145 εκατ., θα μπορούσε επίσης να εξεταστεί υπό το πρίσμα της χρονικής προτεραιοποίησης.

Όχι κατάργηση της δυνατότητας.

Αλλά ενδεχομένως: μικρότερη αρχική παρτίδα + option για τα υπόλοιπα.

Σε ένα πρόγραμμα δισεκατομμυρίων, τα €145 εκατ. δεν λύνουν το πρόβλημα, συμβάλλουν όμως στη χρηματοδοτική εξισορρόπηση.

---

V-BAT: όχι ακύρωση, αλλά προτεραιοποίηση

Αντίστοιχη λογική θα μπορούσε να εφαρμοστεί στα επιπλέον V-BAT, ύψους περίπου €70 εκατ.

Η Ελλάδα χρειάζεται UAV.

Το ερώτημα όμως είναι αν πρέπει να αποκτήσει όλη την ποσότητα ταυτόχρονα.

Εάν η νέα προτεραιότητα ήταν μια βαριά μαχητική δύναμη, μέρος της προμήθειας θα μπορούσε να μεταφερθεί χρονικά.

---

Και τα διαστημικά προγράμματα;

Εδώ απαιτείται μεγαλύτερη προσοχή.

Η χώρα έχει ανάγκη από δορυφορικές δυνατότητες επιτήρησης, επικοινωνιών και συλλογής πληροφοριών. Αυτές οι δυνατότητες είναι κρίσιμες, ομως ορισμένα προγράμματα μπορούν να έχουν μεγαλύτερο χρονικό ορίζοντα.

Επομένως, σε ένα υποθετικό σενάριο χρηματοδότησης των F-15EX, θα μπορούσε να εξεταστεί η μετάθεση μέρους των νέων διαστημικών επενδύσεων, χωρίς εγκατάλειψη του συνολικού σχεδιασμού.

---

Τι δεν πρέπει να πληρώσει το F-15EX

Εδώ πρέπει να είμαστε ξεκάθαροι. Δεν μπορείς να αγοράσεις ένα νέο μαχητικό κόβοντας κρίσιμες δυνατότητες από άλλα όπλα.

F-16V Δεν αγγίζεται.

Είναι ο αριθμητικός κορμός της ΠΑ και η επένδυση στον εκσυγχρονισμό του πρέπει να ολοκληρωθεί.

Rafale

Δεν έχει λογική να διαταραχθεί το υφιστάμενο πρόγραμμα αφού έχει ήδη δημιουργηθεί επιχειρησιακή και τεχνική υποδομή.

F-35

Επίσης δεν θα έπρεπε να αποτελέσει θύμα.

Εάν το επιχείρημα υπέρ του F-15EX είναι ότι μπορεί να λειτουργήσει συμπληρωματικά με το F-35, τότε η αφαίρεση του F-35 από την εξίσωση ακυρώνει μέρος της ίδιας της λογικής.

Αεράμυνα

Εδώ η απάντηση είναι ακόμη πιο κατηγορηματική.

Δεν κόβεις την αεράμυνα για να αγοράσεις μαχητικά.

Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» και οι σχετικές δυνατότητες αεράμυνας και anti-drone αποτελούν διαφορετικό αλλά απολύτως κρίσιμο πυλώνα.

Μια αεροπορία δεν είναι μόνο τα μαχητικά της.

Είναι και οι βάσεις, τα ραντάρ, οι επικοινωνίες, η αεράμυνα και η δυνατότητα επιβίωσης των αεροσκαφών της στο έδαφος.

Πολεμικό Ναυτικό

Ούτε κρίσιμα προγράμματα του ΠΝ θα έπρεπε να θυσιαστούν απλώς για να αποκτηθούν δέκα αεροσκάφη.

Η εθνική άμυνα είναι ενιαία.

---

Εδώ βρίσκεται η πραγματική έννοια της πολυτυπίας

Η πολυτυπία είναι  λογαριασμός. Κάθε νέος τύπος φέρνει μαζί του κόστος, εκπαίδευση + ανταλλακτικά + υποδομές + προσωπικό + υποστήριξη + εφοδιαστική.

Αυτό είναι το ισχυρότερο επιχείρημα εναντίον του F-15EX. Υπάρχει όμως και η άλλη πλευρά.

Εάν ένα αεροσκάφος προσφέρει μια δυνατότητα που κανένα από τα υπάρχοντα δεν μπορεί να προσφέρει στον ίδιο βαθμό, τότε η πολυτυπία δεν είναι αυτομάτως λόγος απόρριψης.

Είναι κόστος που πρέπει να συγκριθεί με το επιχειρησιακό όφελος.

---

Η USAF δίνει το παράδειγμα

Το ενδιαφέρον είναι ότι οι ίδιοι οι Αμερικανοί δεν θεωρούν ότι F-15EX και F-35A ανταγωνίζονται απαραίτητα μεταξύ τους.

Το αντίθετο.

Η αμερικανική Πολεμική Αεροπορία έχει αυξήσει σημαντικά τον προβλεπόμενο αριθμό F-15EX, με τον σχεδιασμό να φθάνει πλέον τα 267 αεροσκάφη.

Ο λόγος είναι ότι θεωρεί πως ένα stealth μαχητικό και ένα βαρύ μη stealth μαχητικό μπορούν να λειτουργούν συμπληρωματικά.

Το F-35 μπορεί να λειτουργεί μπροστά από τον κύριο όγκο της δύναμης, να συλλέγει και να διαμοιράζει πληροφορίες.

Το F-15EX μπορεί να λειτουργεί ως μεγάλος φορέας όπλων, αυτό δεν σημαίνει ότι το αμερικανικό μοντέλο πρέπει να αντιγραφεί από την Ελλάδα.

Σημαίνει όμως ότι η επιχειρησιακή λογική F-35 + F-15EX δεν είναι θεωρητική.

---

Το ελληνικό ερώτημα είναι διαφορετικό

Η Ελλάδα δεν είναι οι Ηνωμένες Πολιτείες, δεν διαθέτει τις ίδιες οικονομικές δυνατότητες, δεν διαθέτει την ίδια βιομηχανική βάση.

Και κυρίως δεν έχει ήδη F-15.

Επομένως, το κόστος εισαγωγής του τύπου θα ήταν πολύ μεγαλύτερο για την Ελλάδα από ό,τι για μια χώρα που διαθέτει ήδη υποδομή και ανθρώπινο δυναμικό για την οικογένεια F-15.

Αυτό είναι ένα επιχείρημα που δεν μπορεί να αγνοηθεί.

---

Το πραγματικό «what if»

Εδώ βρίσκεται ίσως το πιο ενδιαφέρον σημείο. Η Ελλάδα είχε το 1998 την ευκαιρία να αποκτήσει F-15H και δεν το έκανε.

Προτίμησε F-16 και Mirage 2000-5, σήμερα έχει δημιουργήσει έναν εντελώς διαφορετικό στόλο.

Έχει F-16V.

Έχει Rafale.

Πηγαίνει προς F-35.

Και έχει μπροστά της την ανάγκη για ολοκληρωμένη αεράμυνα, UAV, δορυφορικές δυνατότητες και σύγχρονα όπλα μεγάλης εμβέλειας. Μέσα σε αυτό το οικοσύστημα, το F-15EX θα μπορούσε να είναι είτε μια εξαιρετικά χρήσιμη βαριά πλατφόρμα είτε ένα πανάκριβο τέταρτο μαχητικό που θα περιπλέξει υπερβολικά την υποστήριξη του στόλου.

Η απάντηση εξαρτάται από κάτι πολύ απλό:

Τι θέλουμε να μπορεί να κάνει η Πολεμική Αεροπορία;

---

Δέκα F-15EX ή περισσότερα από τα ήδη υπάρχοντα;

Εδώ ίσως βρίσκεται η πιο σκληρή ερώτηση.

Με τα χρήματα που θα απαιτούσε ένα πλήρες πρόγραμμα 10 F-15EX, η Ελλάδα θα μπορούσε να επενδύσει σε:

• περισσότερα όπλα για τα υπάρχοντα μαχητικά,
• περισσότερα ανταλλακτικά,
• αύξηση διαθεσιμοτήτων,
• περισσότερα όπλα μεγάλης εμβέλειας,
• ενίσχυση της αεράμυνας,
• περισσότερα UAV,
• υποδομές,
• ηλεκτρονικό πόλεμο,
• εκπαίδευση.

Και αυτό είναι το σημείο όπου το F-15EX πρέπει να αποδείξει την αξία του.

Στην επιχειρησιακή εξίσωση.

---

Η Ελλάδα δεν έχει σήμερα δημόσια τεκμηριωμένη διαδικασία προμήθειας F-15EX.

Επομένως, κάθε συζήτηση για 10 F-15EX είναι υποθετική. Αλλά ακριβώς γι’ αυτό αξίζει να γίνει, γιατί η απάντηση στο ερώτημα «χρειαζόμαστε F-15EX;» δεν μπορεί να είναι ούτε:

«Ναι, γιατί είναι το καλύτερο.» ούτε: «Όχι, γιατί έχουμε πολυτυπία.» και οι δύο απαντήσεις είναι υπεραπλουστεύσεις.

Η πραγματική ερώτηση είναι:

Μπορεί η Ελλάδα να δικαιολογήσει το κόστος ενός ακόμη τύπου μαχητικού επειδή αυτός προσφέρει μια επιχειρησιακή δυνατότητα που δεν μπορεί να εξασφαλίσει με τον υφιστάμενο στόλο;

Εάν η απάντηση είναι όχι, τότε το F-15EX δεν έχει θέση στον ελληνικό σχεδιασμό, εάν όμως η απάντηση είναι ναι, τότε το επόμενο ερώτημα είναι ακόμη δυσκολότερο:

Τι είμαστε διατεθειμένοι να μεταθέσουμε για να το αποκτήσουμε;

Τρία C-390;

Μέρος των VICTA;

Μέρος των V-BAT;

Ορισμένες νέες διαστημικές επενδύσεις;

Άλλα προγράμματα χαμηλότερης άμεσης προτεραιότητας;

Αυτό είναι το πραγματικό κόστος της επιλογής.

Και εδώ βρίσκεται η ουσία της πολυτυπίας.

Είναι το κόστος της επιλογής να αποκτήσεις μια νέα επιχειρησιακή δυνατότητα αντί να επενδύσεις τα ίδια χρήματα σε μια υπάρχουσα.

Η Πολεμική Αεροπορία δεν χρειάζεται περισσότερους τύπους για χάρη των αριθμών, χρειάζεται τις σωστές δυνατότητες, στη σωστή αναλογία, με επαρκή όπλα, διαθεσιμότητα και υποστήριξη.

Και εάν κάποτε το F-15EX βρεθεί πραγματικά πάνω στο τραπέζι, η Ελλάδα θα πρέπει να απαντήσει σε μία και μόνο ερώτηση:

Θέλουμε άλλα δέκα αεροσκάφη ή θέλουμε μια νέα επιχειρησιακή δυνατότητα;

Γιατί τα δύο δεν είναι το ίδιο πράγμα.