Στην Κωνσταντινούπολη μετρούν ζημιές, στην Άγκυρα μετρούν… Ελληνικά νησιά!

Η κρίση ξεκίνησε από τα επενδυτικά κεφάλαια

Σύμφωνα με την τουρκική οικονομική εφημερίδα Ekonomim, η Pusula Portföy ανακοίνωσε ότι ορισμένα επενδυτικά της κεφάλαια δεν μπορούσαν να ανταποκριθούν εμπρόθεσμα στις απαιτήσεις εξαγοράς μεριδίων.

Η εξέλιξη προκάλεσε αλυσιδωτές αντιδράσεις. Οι επενδυτές επιχείρησαν να αποσύρουν τα χρήματά τους, οι διαχειριστές αναγκάστηκαν να αναζητήσουν ρευστότητα και οι πωλήσεις επεκτάθηκαν σε μεγάλο μέρος της αγοράς.

Η εικόνα στο κλείσιμο της 16ης Σεπτεμβρίου ήταν αποκαλυπτική:

• BIST 100: πτώση 5,54%.

• Τραπεζικός δείκτης: απώλειες 6,38%.

• Δείκτης εταιρειών συμμετοχών: πτώση 6,48%.

• Συνολικός όγκος συναλλαγών: 262,4 δισ. τουρκικές λίρες.

Τα στοιχεία δημοσιεύθηκαν από το τουρκικό πρακτορείο Anadolu.

Οι καταγγελίες για χειραγώγηση: Ποιοι έπαιζαν με τα χρήματα των επενδυτών;

Η υπόθεση απέκτησε σοβαρότερες διαστάσεις όταν η τουρκική Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς υπέβαλε ποινικές καταγγελίες εναντίον 38 προσώπων για φερόμενη χειραγώγηση μετοχών τριών εισηγμένων εταιρειών.

Σύμφωνα με το Reuters, επιβλήθηκαν επίσης διετείς απαγορεύσεις συναλλαγών. Στις καταγγελίες περιλαμβάνονται στελέχη της Pusula Portföy.

Οι Financial Times περιγράφουν μια αγορά στην οποία ορισμένα επενδυτικά κεφάλαια είχαν συγκεντρώσει μεγάλες θέσεις σε μετοχές εταιρειών με περιορισμένη διασπορά. Οι αυξημένες τιμές ενίσχυαν τις εμφανιζόμενες αποδόσεις, προσελκύοντας νέους επενδυτές.

Όταν άρχισαν οι αναλήψεις, ο μηχανισμός λειτούργησε αντίστροφα. Οι αναγκαστικές πωλήσεις πίεσαν τις τιμές, δημιουργώντας νέες απώλειες και επιπλέον αιτήματα εξαγοράς μεριδίων.

Η κρίση εγείρει συγκεκριμένα ερωτήματα για την αποτελεσματικότητα της εποπτείας. Δεν αποδεικνύει, ωστόσο, εμπλοκή παρακρατικών μηχανισμών ή πολιτική καθοδήγηση των συναλλαγών.

Την ίδια ώρα, ο Χακάν Φιντάν έβλεπε απειλή στα ελληνικά νησιά

Ενώ η τουρκική αγορά δοκιμαζόταν, η διπλωματική αντιπαράθεση με την Ελλάδα επανερχόταν στην επικαιρότητα.

Στις 16 Σεπτεμβρίου, η φιλοκυβερνητική τουρκική ιστοσελίδα A Haber δημοσίευσε δηλώσεις του υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, ο οποίος κάλεσε την Ελλάδα να μη μετατραπεί σε όργανο όσων επιθυμούν την αποσταθεροποίηση της περιοχής.

Ο Τούρκος υπουργός επανέφερε επίσης τις αντιρρήσεις της Άγκυρας για τη στρατιωτική παρουσία στα ελληνικά νησιά, επικαλούμενος τις διεθνείς συνθήκες.

Η απάντηση της Αθήνας ήταν σαφής.

Το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών απέρριψε τους ισχυρισμούς περί εργαλειοποίησης της Ελλάδας και υπογράμμισε ότι η χώρα έχει δικαίωμα να διασφαλίζει την άμυνα ολόκληρης της επικράτειάς της.

Παράλληλα, επισήμανε την αντίφαση που, κατά την ελληνική θέση, δημιουργείται όταν η Τουρκία χαρακτηρίζει απειλή την αμυντική θωράκιση ελληνικού εδάφους, ενώ εξακολουθεί να διατηρεί σε ισχύ το casus belli για την άσκηση νόμιμου ελληνικού κυριαρχικού δικαιώματος.

Με το Χρηματιστήριο σε ελεύθερη πτώση, η Άγκυρα επιμένει στις απειλές

Η χρονική σύμπτωση αναδεικνύει μια ουσιαστική αντίφαση στις προτεραιότητες της τουρκικής πολιτικής.

Από τη μία πλευρά, μια χρηματοπιστωτική αγορά αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα εμπιστοσύνης, με καταγγελίες για χειραγώγηση και επενδυτικά κεφάλαια που δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους.

Από την άλλη, η Άγκυρα εξακολουθεί να προβάλλει αξιώσεις για το καθεστώς των ελληνικών νησιών και να διατηρεί την απειλή πολέμου ως μέρος της πολιτικής της απέναντι στην Ελλάδα.

Οι δύο εξελίξεις δεν συνδέονται αποδεδειγμένα μεταξύ τους. Θέτουν, όμως, διαφορετικά και ταυτόχρονα ερωτήματα για την τουρκική ηγεσία: πώς θα αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη των επενδυτών και πώς θα διαχειριστεί τις διαφορές της με την Ελλάδα χωρίς να προκαλέσει νέα ένταση;

Η επίδειξη στρατιωτικής ισχύος δεν αποτελεί απάντηση σε προβλήματα χρηματοπιστωτικής εποπτείας. Ούτε μια χρηματιστηριακή κρίση σημαίνει ότι μια χώρα χάνει αυτομάτως τις στρατιωτικές της δυνατότητες.

Η Τουρκία παραμένει σημαντική στρατιωτική δύναμη, με μεγάλη αμυντική βιομηχανία. Το ερώτημα είναι κατά πόσο μια παρατεταμένη οικονομική αναταραχή θα επηρεάσει τη χρηματοδότηση των μακροπρόθεσμων φιλοδοξιών της.

Τι πρέπει να παρακολουθεί η Αθήνα

Για την Ελλάδα, το ουσιαστικό ζήτημα δεν είναι να θεωρήσει τη χρηματιστηριακή πτώση ένδειξη τουρκικής στρατιωτικής αδυναμίας.

Είναι να παρακολουθήσει αν η κρίση θα περιοριστεί στα επενδυτικά κεφάλαια ή αν θα επεκταθεί στο τραπεζικό σύστημα, στη χρηματοδότηση των επιχειρήσεων και στις δημόσιες δαπάνες.

Παράλληλα, οι δηλώσεις της τουρκικής ηγεσίας για το Αιγαίο πρέπει να αξιολογούνται με βάση το πραγματικό τους περιεχόμενο και τις ενέργειες που τις συνοδεύουν, όχι με υποθέσεις ότι η οικονομική πίεση οδηγεί αναγκαστικά σε στρατιωτική κλιμάκωση.

Η Τουρκία καλείται να αντιμετωπίσει μια σοβαρή χρηματιστηριακή αναταραχή, με τους επενδυτές να ζητούν εξηγήσεις και τις εποπτικές αρχές να διερευνούν καταγγελίες για χειραγώγηση.

Την ίδια στιγμή, η Άγκυρα συνεχίζει να αμφισβητεί ελληνικές θέσεις για την άμυνα των νησιών και να διατηρεί σε ισχύ την απειλή πολέμου.

Το Χρηματιστήριο της Κωνσταντινούπολης χρειάζεται εμπιστοσύνη. Το Αιγαίο χρειάζεται αποκλιμάκωση. Και οι πολεμικές απειλές δεν προσφέρουν λύση σε κανένα από τα δύο.