3 Σεπτεμβρίου 1992 | Δύο ελληνικά F-104 χάνονται στην Ηλεία – Οι μαρτυρίες και τα αναπάντητα ερωτήματα

 3 Σεπτεμβρίου 1992 | Δύο ελληνικά F-104 χάνονται στην Ηλεία – Οι μαρτυρίες και τα αναπάντητα ερωτήματα

Μια εκπαιδευτική πτήση της 336 Μοίρας κατέληξε στην απώλεια δύο Starfighter κοντά στην Ανδραβίδα. Οι δύο χειριστές διασώθηκαν, όμως οι διαφορετικές περιγραφές του περιστατικού αφήνουν αναπάντητα ερωτήματα για τις συνθήκες κάτω από τις οποίες χάθηκαν τα αεροσκάφη.

Στις 3 Σεπτεμβρίου 1992, στους ουρανούς της Δυτικής Πελοποννήσου, η Πολεμική Αεροπορία έχασε δύο αεροσκάφη F-104 Starfighter κατά τη διάρκεια μιας πτήσης που εξελίχθηκε σε σοβαρό αεροπορικό περιστατικό.

Τα δύο μαχητικά ανήκαν στην 336 Μοίρα «Όλυμπος», η οποία επιχειρούσε από την 116 Πτέρυγα Μάχης στον Άραξο. Οι χειριστές τους κατάφεραν να εγκαταλείψουν εγκαίρως τα αεροσκάφη χρησιμοποιώντας τα εκτινασσόμενα καθίσματα και διασώθηκαν.

Το γεγονός καταγράφεται σε διεθνή ιστορικά αρχεία για το F-104, ωστόσο η λεπτομερής εξέταση των διαθέσιμων πηγών αναδεικνύει ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον στοιχείο, οι δημοσιευμένες περιγραφές δεν συμφωνούν απολύτως ως προς την αλληλουχία των γεγονότων που οδήγησαν στην απώλεια των δύο ελληνικών Starfighter.

Περισσότερες από τρεις δεκαετίες αργότερα, μια καταγεγραμμένη προφορική μαρτυρία κατοίκου της Ηλείας προσθέτει πληροφορίες για όσα συνέβησαν εκείνη την ημέρα, αλλά και για ένα εικονοστάσι που φέρεται να κατασκευάστηκε στο σημείο της πτώσης.

Τα δύο Starfighter και οι χειριστές τους

Σύμφωνα με τις καταγραφές της International F-104 Society και το ιστορικό αρχείο απωλειών των ελληνικών Starfighter, τα δύο αεροσκάφη που χάθηκαν ήταν το F-104 με αριθμό 7082 και το αεροσκάφος με αριθμό 6664, το οποίο σε αναλυτική καταγραφή προσδιορίζεται ως RF-104G.

Οι χειριστές αναφέρονται ως Παναγιώτης Ντάρδας, του αεροσκάφους 6664, και Νικόλαος Μαρτίδης, του αεροσκάφους 7082.

Και οι δύο επέζησαν του περιστατικού, χωρίς να καταγραφεί απώλεια ανθρώπινης ζωής.

Η ημερομηνία, η απώλεια των δύο αεροσκαφών και η διάσωση των χειριστών αποτελούν τα ισχυρότερα τεκμηριωμένα στοιχεία της υπόθεσης, καθώς συμφωνούν διαφορετικές ιστορικές καταγραφές.

Το περιστατικό σημειώθηκε σε μια περίοδο κατά την οποία τα ελληνικά F-104 πλησίαζαν στο τέλος της επιχειρησιακής τους διαδρομής, έπειτα από σχεδόν τρεις δεκαετίες υπηρεσίας στην Πολεμική Αεροπορία.

Η συνάντηση των F-104 με δύο Phantom

Στις διαθέσιμες περιγραφές εμφανίζεται ένα κοινό στοιχείο: σχηματισμός ελληνικών F-104 βρέθηκε στην ίδια περιοχή με δύο F-4E Phantom.

Σύμφωνα με ιστορική καταγραφή της International F-104 Society, τρία Starfighter συνάντησαν δύο Phantom κατά τη διάρκεια της πτήσης τους.

Η κατάσταση φέρεται να εξελίχθηκε ταχύτατα, αναγκάζοντας δύο χειριστές των F-104 να εγκαταλείψουν τα αεροσκάφη τους.

Ωστόσο, η ακριβής εξέλιξη του συμβάντος δεν αποδίδεται με τον ίδιο τρόπο σε όλες τις πηγές.

Σε παλαιότερη περιγραφή, που δημοσιεύτηκε το 2002 στο περιοδικό Zipper, γίνεται αναφορά σε απώλεια στήριξης των δύο Starfighter λόγω χαμηλής ταχύτητας, έπειτα από την αιφνίδια συνάντηση των σχηματισμών.

Μια διαφορετική, αναλυτικότερη αφήγηση, η οποία αποδίδεται στον Ιωάννη Μυλωνά και περιλαμβάνεται σε ιστορικό αρχείο απωλειών των F-104, αναφέρει ότι ο αρχηγός του σχηματισμού αντιλήφθηκε τον κίνδυνο και έδωσε εντολή εγκατάλειψης στους δύο άλλους χειριστές.

Στην ίδια περιγραφή αναφέρεται ότι τα δύο Starfighter συγκρούστηκαν αφού οι χειριστές τους είχαν ήδη εκτιναχθεί.

Η αναφορά αυτή δεν μπορεί να θεωρηθεί οριστικό συμπέρασμα για την αιτία του ατυχήματος. Δεν έχει εντοπιστεί στο πλαίσιο της παρούσας έρευνας το επίσημο πόρισμα διερεύνησης της Πολεμικής Αεροπορίας, το οποίο θα επέτρεπε την ασφαλή ανασύνθεση των τελευταίων στιγμών της πτήσης.

Επομένως, παραμένει αδιευκρίνιστο εάν υπήρξε πραγματική σύγκρουση μεταξύ των δύο F-104, σε ποιο στάδιο της πτήσης συνέβη και ποιος ακριβώς ήταν ο μηχανισμός απώλειας των αεροσκαφών.

Η μαρτυρία του Αντώνη Κολοτούρου από τη Σίμιζα Ηλείας

Ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον στοιχείο της έρευνας προκύπτει από το αρχείο προφορικών μαρτυριών Istorima.

Στις 31 Ιουλίου 2023 καταγράφηκε συνέντευξη του Αντώνη Κολοτούρου, κατοίκου της περιοχής Σίμιζας Ηλείας, στον ερευνητή Ανδρέα Καρουσιώτη.

Στην αφήγησή του, ο μάρτυρας αναφέρεται σε ένα αεροπορικό περιστατικό με τρία F-104, τα οποία, σύμφωνα με όσα θυμάται, επέστρεφαν από την Καλαμάτα προς τον Άραξο.

Περιγράφει συνάντηση των Starfighter με δύο Phantom που σχετίζονταν με την αεροπορική βάση της Ανδραβίδας, καθώς και την εγκατάλειψη δύο αεροσκαφών από τους χειριστές τους.

Ο ίδιος αναφέρεται επίσης στην παρουσία εργαζομένων σε καλλιέργειες φράουλας κοντά στην περιοχή όπου έπεσαν τα αεροσκάφη, αλλά και στην περισυλλογή των χειριστών με ελικόπτερο.

Οι λεπτομέρειες αυτές αποκτούν ενδιαφέρον επειδή συνδέουν το στρατιωτικό αεροπορικό περιστατικό με την τοπική κοινωνία και με ανθρώπους που βρίσκονταν στην περιοχή.

Ωστόσο, απαιτείται μια ουσιαστική διευκρίνιση.

Ο μάρτυρας τοποθετεί το περιστατικό στο 1991, ενώ οι ιστορικές καταγραφές της Πολεμικής Αεροπορίας που έχουν δημοσιευτεί και οι διεθνείς καταγραφές απωλειών συμφωνούν στην ημερομηνία 3 Σεπτεμβρίου 1992.

Η διαφορά αυτή καταγράφεται ως ασυμφωνία της προφορικής ανάμνησης με τη χρονολογία του τεκμηριωμένου συμβάντος. Δεν αναιρεί αυτομάτως την αξία της μαρτυρίας, αλλά καθιστά αναγκαία την ανεξάρτητη επιβεβαίωση των επιμέρους λεπτομερειών.

Επιπλέον, όσα αναφέρει ο μάρτυρας για ενδεχόμενη επαφή μεταξύ αεροσκαφών ή για βλάβη σε τμήμα του συστήματος ελέγχου πτήσης δεν αποτελούν τεχνικά επιβεβαιωμένα ευρήματα.

Η μαρτυρία είναι διαθέσιμη στο αρχείο Istorima, συνέντευξη EL-25076.

Το εικονοστάσι στον τόπο της πτώσης και η αναφορά σε χαμένο κράνος

Ίσως η πιο ιδιαίτερη πληροφορία της μαρτυρίας του Αντώνη Κολοτούρου αφορά όσα φέρεται να συνέβησαν μετά τη διάσωση των δύο αεροπόρων.

Σύμφωνα με τον ίδιο, στην περιοχή Ίτενο, περίπου τέσσερα χιλιόμετρα δυτικά της Σίμιζας, οι δύο χειριστές κατασκεύασαν ένα μικρό εικονοστάσι, σε ανάμνηση της διάσωσής τους.

Ο μάρτυρας περιγράφει ακόμη μια συνάντηση με τον Νικόλαο Μαρτίδη, ο οποίος φέρεται να είχε χάσει την κάσκα του κατά την εγκατάλειψη του αεροσκάφους και είχε ζητήσει από τους κατοίκους να τον ενημερώσουν εάν το εντόπιζαν.

Η συγκεκριμένη αναφορά αποκτά ξεχωριστό ανθρώπινο ενδιαφέρον. Πέρα από τα δύο αεροσκάφη που χάθηκαν, αναδεικνύει τη διάσωση των χειριστών και την ανάμνηση που άφησε το γεγονός στην τοπική κοινωνία.

Ωστόσο, η ύπαρξη του εικονοστασίου, το ακριβές περιεχόμενο της επιγραφής και το περιστατικό με το κράνος δεν έχουν επιβεβαιωθεί από ανεξάρτητη δεύτερη πηγή. Καταγράφονται αποκλειστικά ως στοιχεία της προφορικής μαρτυρίας του Αντώνη Κολοτούρου.

Ο τρίτος χειριστής του σχηματισμού

Μια ακόμη πληροφορία που προκύπτει από την ίδια μαρτυρία αφορά τον αρχηγό του σχηματισμού των τριών F-104.

Ο Αντώνης Κολοτούρος αναφέρει το επώνυμο Καλπαξής για τον χειριστή του τρίτου Starfighter, το οποίο δεν χάθηκε στο περιστατικό και, σύμφωνα με την αφήγησή του, συνέχισε την πτήση προς τον Άραξο.

Η παρουσία τρίτου F-104 υποστηρίζεται και από ιστορικές καταγραφές της International F-104 Society. Δεν εντοπίστηκε όμως ανεξάρτητη επιβεβαίωση για την ταυτότητα του συγκεκριμένου χειριστή, ούτε για τον ακριβή ρόλο του στην εξέλιξη των γεγονότων.

Εάν εντοπιστεί η επίσημη καταγραφή της πτήσης ή προσωπική μαρτυρία του αρχηγού, θα μπορούσε να διευκρινιστεί ποια εντολή δόθηκε, ποια ήταν η θέση των αεροσκαφών και πώς εξελίχθηκε η συνάντηση με τα Phantom.

Η ιδιαίτερη περίπτωση του RF-104G με αριθμό 6664

Από την εξέταση των ιστορικών καταλόγων προκύπτει ότι το αεροσκάφος με αριθμό κατασκευής 6664 ήταν RF-104G, προερχόμενο από τη Γερμανία.

Αντίστοιχα, το αεροσκάφος 7082 καταγράφεται ως F-104G, επίσης προερχόμενο από γερμανική υπηρεσία, με ελληνικό κωδικό FG-082.

Και τα δύο περιλαμβάνονται στους καταλόγους των ελληνικών αεροσκαφών που καταστράφηκαν στις 3 Σεπτεμβρίου 1992.

Η λεπτομέρεια αυτή έχει ιστορική σημασία, καθώς δείχνει τη σύνθεση του στόλου των ελληνικών Starfighter κατά τα τελευταία χρόνια της επιχειρησιακής τους υπηρεσίας.

Τι παραμένει αναπάντητο 34 χρόνια μετά

Η συγκέντρωση των διαθέσιμων ιστορικών πηγών επιβεβαιώνει την απώλεια δύο Starfighter, αλλά δεν αρκεί για την εξαγωγή ασφαλούς τεχνικού συμπεράσματος σχετικά με το ατύχημα.

Το βασικότερο ζήτημα είναι η ακριβής αλληλουχία της συνάντησης των δύο σχηματισμών. Η εκδοχή περί απώλειας στήριξης δεν ταυτίζεται πλήρως με τις αναφορές περί σύγκρουσης των αεροσκαφών.

Επίσης, παραμένουν αναπάντητα ερωτήματα σχετικά με το ύψος και την ταχύτητα πτήσης, τις εντολές των χειριστών, τις μεταξύ τους αποστάσεις και τη χρονική στιγμή που πραγματοποιήθηκαν οι δύο εκτινάξεις.

 

Δύο αεροσκάφη χάθηκαν – Δύο αεροπόροι επέστρεψαν ζωντανοί

Η 3η Σεπτεμβρίου 1992 αποτελεί μια ξεχωριστή ημερομηνία στην ιστορία των ελληνικών F-104 Starfighter.

Δύο αεροσκάφη της 336 Μοίρας χάθηκαν κοντά στην Ανδραβίδα, αλλά οι χειριστές τους κατάφεραν να εγκαταλείψουν επιτυχώς και να διασωθούν.

Οι ιστορικές καταγραφές διασώζουν τα βασικά γεγονότα. Η μαρτυρία ενός κατοίκου της Ηλείας, δεκαετίες αργότερα, προσθέτει την ανθρώπινη διάσταση, περιγράφοντας τις στιγμές που ακολούθησαν και τη μνήμη που διατηρήθηκε στην περιοχή.

Η πλήρης ανασύνθεση του περιστατικού, όμως, παραμένει αντικείμενο ιστορικής έρευνας.

Σχετικά Άρθρα

Αφήστε ένα Σχόλιο

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

two + 11 =

Απόρρητο

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί cookies ώστε να μπορούμε να σας παρέχουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία χρήστη. Οι πληροφορίες cookie αποθηκεύονται στο πρόγραμμα περιήγησής σας και εκτελούν λειτουργίες όπως η αναγνώριση σας όταν επιστρέφετε στον ιστότοπό μας και η βοήθεια της ομάδας μας να κατανοήσει ποιες ενότητες του ιστότοπου θεωρείτε πιο ενδιαφέρουσες και χρήσιμες.