Στις 8 Σεπτεμβρίου οι υπογραφές στη Ρώμη – Η «Carlo Bergamini» το 2028 και η «Virginio Fasan» το 2029 – Το κόστος, η υποστήριξη, η ελληνική βιομηχανία και η προοπτική για δύο ακόμη FREMM

Ρεπορτάζ

Το πρόγραμμα των ιταλικών FREMM περνά πλέον από τη φάση της διαπραγμάτευσης στην τελική διαδικασία υλοποίησης.

Ελλάδα και Ιταλία έχουν συμφωνήσει να προχωρήσουν στην απόκτηση δύο φρεγατών κλάσης Bergamini για το Πολεμικό Ναυτικό, με το επόμενο και καθοριστικό βήμα να είναι η υπογραφή της Εφαρμοστικής Ρύθμισης στις 8 Σεπτεμβρίου 2026 στη Ρώμη.

Η ημερομηνία έχει πλέον επιβεβαιωθεί επίσημα από το υπουργείο Εθνικής Άμυνας. Στην τελετή αναμένεται να παραστούν ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας, ο Ιταλός υπουργός Άμυνας Γκουίντο Κροσέτο και οι αρχηγοί των δύο Πολεμικών Ναυτικών.

Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη βαρύτητα για τον σχεδιασμό του ελληνικού Στόλου, καθώς οι δύο FREMM θα προστεθούν στις τέσσερις γαλλικές FDI που εντάσσονται σταδιακά στο Πολεμικό Ναυτικό, ενώ παράλληλα συνεχίζεται το πρόγραμμα εκσυγχρονισμού των τεσσάρων MEKO 200HN.

Το ενδιαφέρον πλέον μεταφέρεται από το εάν θα αποκτηθούν οι δύο Bergamini στο πώς ακριβώς θα διαμορφωθούν, πόσο θα κοστίσει συνολικά το πρόγραμμα και πότε θα καταστούν επιχειρησιακά διαθέσιμες στην Ελλάδα.

Η 8η Σεπτεμβρίου είναι το πραγματικό ορόσημο

 

Σύμφωνα με το ΥΠΕΘΑ, με την υπογραφή της θα οριστικοποιηθούν οι νομικοί, οικονομικοί και τεχνικοί όροι της αγοράς των δύο πρώτων FREMM.

Αυτό σημαίνει ότι αρκετές λεπτομέρειες που έχουν κυκλοφορήσει τους προηγούμενους μήνες σε δημοσιεύματα δεν πρέπει ακόμη να αντιμετωπίζονται ως τελικοί συμβατικοί όροι.

Μεταξύ άλλων, η συμφωνία θα καθορίσει την αξία των δύο πλοίων στην υφιστάμενη κατάστασή τους, το χρονοδιάγραμμα μεταβίβασης και ένταξης, αλλά και το πλαίσιο της αρχικής και της μετέπειτα υποστήριξης.

Η πρώτη φρεγάτα είναι η Carlo Bergamini (F-590) και προβλέπεται να μεταβιβαστεί στο Πολεμικό Ναυτικό μέσα στο πρώτο εξάμηνο του 2028.

Η δεύτερη είναι η Virginio Fasan (F-591) και προβλέπεται να ακολουθήσει μέσα στο πρώτο εξάμηνο του 2029.

Πρόκειται συνεπώς για ένα πρόγραμμα με συγκεκριμένο ορίζοντα, αλλά όχι για άμεση ενίσχυση του Στόλου μέσα στους επόμενους μήνες.

Πώς φτάσαμε στη συμφωνία

Η ελληνοϊταλική προσέγγιση στο θέμα των FREMM είχε γίνει δημόσια από το 2025.

Στις 29 Σεπτεμβρίου 2025, στη Λα Σπέτσια, Ελλάδα και Ιταλία υπέγραψαν Μνημόνιο Συνεργασίας για την ενίσχυση της ναυτικής συνεργασίας και παράλληλα Δήλωση Προθέσεων που αφορούσε την προοπτική απόκτησης ιταλικών FREMM.

Το πλαίσιο που είχε συζητηθεί ήταν το γνωστό 2+2: δύο πλοία ως αρχική φάση και δυνατότητα για δύο ακόμη σε επόμενο στάδιο.

Η σημερινή επίσημη ανακοίνωση επιβεβαιώνει την ενεργοποίηση του προγράμματος για δύο πρώτες φρεγάτες, αφήνοντας ταυτόχρονα ανοικτή τη δυνατότητα απόκτησης επιπλέον πλοίων στο μέλλον.

Η διαφορά είναι σημαντική.

Σήμερα έχουμε συγκεκριμένο πρόγραμμα για δύο πλοία.

Η προοπτική των τεσσάρων παραμένει στο τραπέζι, αλλά δεν πρέπει να συγχέεται με τέσσερις ήδη παραδομένες ή πλήρως συμβασιοποιημένες μονάδες.

Ποια είναι η «Carlo Bergamini»

Η Carlo Bergamini F-590 είναι η πρώτη ιταλική φρεγάτα της οικογένειας FREMM.

Η ιταλική Marina Militare την κατατάσσει στις φρεγάτες πολλαπλών αποστολών και πρόκειται για την πρώτη μονάδα της ιταλικής σειράς. Η κατασκευή της ξεκίνησε το 2008 και παραδόθηκε στο ιταλικό Πολεμικό Ναυτικό το 2012.

Η κλάση χαρακτηρίζεται από μεγάλο μέγεθος για τα δεδομένα μιας σύγχρονης φρεγάτας, υψηλή αυτοματοποίηση και δυνατότητα παρατεταμένων επιχειρήσεων.

Η Bergamini είναι η έκδοση General Purpose, γεγονός που σημαίνει ότι έχει σχεδιαστεί ώστε να εκτελεί ένα ευρύ φάσμα αποστολών και όχι να περιορίζεται σε έναν συγκεκριμένο ρόλο.

Αυτό είναι σημαντικό για το ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό, καθώς η φρεγάτα μπορεί να αξιοποιηθεί σε αποστολές συνοδείας, αντιαεροπορικής προστασίας, ανθυποβρυχιακού πολέμου, επιτήρησης και αντιμετώπισης απειλών επιφανείας.

Ποια είναι η «Virginio Fasan»

Η Virginio Fasan F-591 αποτελεί διαφορετική περίπτωση.

Είναι φρεγάτα της ίδιας οικογένειας FREMM, αλλά σε διαμόρφωση ASW – Anti-Submarine Warfare, με αυξημένη έμφαση στον ανθυποβρυχιακό πόλεμο.

Η Fasan παραδόθηκε στην ιταλική Marina Militare το 2013 και αποτελεί μία από τις μονάδες που σχεδιάστηκαν με βασική αποστολή την αντιμετώπιση υποβρυχιακών απειλών. Mmarina.difesa.it

Η επιλογή της έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Ελλάδα.

Το Αιγαίο και η Ανατολική Μεσόγειος δημιουργούν ένα απαιτητικό επιχειρησιακό περιβάλλον, στο οποίο ο ανθυποβρυχιακός πόλεμος αποτελεί κρίσιμο στοιχείο του ναυτικού σχεδιασμού.

Η Ελλάδα, επομένως, δεν αποκτά δύο απολύτως ίδιες πλατφόρμες.

Αποκτά μία FREMM γενικής χρήσης και μία FREMM με σαφή προσανατολισμό στις ανθυποβρυχιακές επιχειρήσεις.

Τι φέρνουν μαζί τους οι Bergamini

Η αξία των δύο πλοίων δεν βρίσκεται μόνο στο μέγεθος.

Η οικογένεια FREMM σχεδιάστηκε ως πλατφόρμα πολλαπλών αποστολών, με συνδυασμό αισθητήρων, όπλων και συστημάτων διοίκησης.

Στις ιταλικές μονάδες της κλάσης περιλαμβάνονται συστήματα κάθετης εκτόξευσης πυραύλων Aster, αντιπλοϊκά όπλα, πυροβόλα και τορπίλες, ενώ υπάρχει και δυνατότητα επιχειρησιακής αξιοποίησης ελικοπτέρων.

Η ακριβής διαμόρφωση των δύο πλοίων που θα μεταβιβαστούν στην Ελλάδα και οι τυχόν τροποποιήσεις που θα γίνουν πριν από την ένταξή τους είναι ένα από τα ζητήματα που θα πρέπει να αποτυπωθούν στο τελικό πλαίσιο του προγράμματος.

Εδώ ακριβώς αποκτά σημασία η ελληνική βιομηχανική συμμετοχή.

Η ελληνική διαμόρφωση θα είναι το μεγάλο στοίχημα

Το υπουργείο Εθνικής Άμυνας έχει κάνει σαφές ότι το πρόγραμμα δεν περιορίζεται στη μεταβίβαση δύο πλοίων.

Η Εφαρμοστική Ρύθμιση προβλέπει συμμετοχή της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας, με ελληνικά ναυπηγεία να εμπλέκονται σε εργασίες συντήρησης και στην προσαρμογή νέων συστημάτων στα πλοία.

Αυτό είναι ένα από τα σημαντικότερα σημεία της συμφωνίας.

Μια φρεγάτα δεν είναι απλώς το κύτος, οι μηχανές και ο οπλισμός της.

Για να παραμείνει διαθέσιμη σε βάθος χρόνου χρειάζεται ένα ολόκληρο οικοσύστημα υποστήριξης: ανταλλακτικά, τεχνική υποδομή, εκπαίδευση, συντήρηση, λογισμικό, αναβαθμίσεις και εξειδικευμένο προσωπικό.

Η συμμετοχή ελληνικών ναυπηγείων μπορεί να αποτελέσει κρίσιμο παράγοντα για το πόσο γρήγορα και αποτελεσματικά θα ενταχθούν οι FREMM στον ελληνικό Στόλο.

Το κόστος: το νούμερο που ακόμη δεν έχει κλειδώσει

Εδώ απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή.

Το ποσό των περίπου 700 εκατ. ευρώ για τις δύο πρώτες φρεγάτες έχει αναφερθεί σε δημοσιεύματα τους προηγούμενους μήνες, ότι το κόστος των δύο πρώτων πλοίων υπολογιζόταν περίπου στα 700 εκατ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένων ορισμένων βασικών οπλικών συστημάτων.

Όμως αυτό δεν είναι σήμερα το ίδιο πράγμα με το τελικό συμβατικό τίμημα.

Η επίσημη ανακοίνωση του ΥΠΕΘΑ στις 26 Αυγούστου αναφέρει ότι η Εφαρμοστική Ρύθμιση της 8ης Σεπτεμβρίου θα καθορίσει την αξία των δύο πλοίων στην υφιστάμενη κατάσταση και τους υπόλοιπους οικονομικούς όρους.

Άρα, μέχρι να υπογραφεί το τελικό κείμενο, το ποσό των 700 εκατ. ευρώ πρέπει να αντιμετωπίζεται ως προηγούμενη αναφορά/εκτίμηση και όχι ως οριστικό τίμημα.

Και αυτό έχει δημοσιογραφική σημασία, διότι το συνολικό κόστος ενός προγράμματος μεταχειρισμένων πολεμικών πλοίων δεν περιορίζεται στην τιμή αγοράς.

Υπάρχουν η αρχική υποστήριξη, τα ανταλλακτικά, οι εργασίες στα πλοία, η εκπαίδευση, οι πιθανές αναβαθμίσεις και η ενσωμάτωση νέων συστημάτων.

Το πρόγραμμα δεν τελειώνει με την αγορά

Το ΥΠΕΘΑ αναφέρει ρητά ότι η συμφωνία περιλαμβάνει αρχική και εν συνεχεία υποστήριξη, με στόχο τη διασφάλιση της επιχειρησιακής διαθεσιμότητας των μονάδων.

Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι η Αθήνα δεν ενδιαφέρεται μόνο για την παράδοση των πλοίων, αλλά και για το τι θα συμβεί μετά.

Το ζητούμενο είναι οι Bergamini να μπορούν να επιχειρούν με υψηλή διαθεσιμότητα και όχι να καταλήξουν σε μια κατάσταση όπου η έλλειψη ανταλλακτικών ή τεχνικής υποστήριξης θα περιορίζει τη χρησιμότητά τους.

Σε αυτό το σημείο, η συνεργασία με την ιταλική πλευρά και τη βιομηχανία αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα.

Το 2+2 και το ερώτημα των άλλων δύο

Το επόμενο μεγάλο ερώτημα είναι αν η Ελλάδα θα προχωρήσει τελικά και στις δύο επιπλέον FREMM.

Η αρχική ελληνοϊταλική συμφωνία του 2025 είχε συνδεθεί με το μοντέλο 2+2. Το σημερινό επίσημο πλαίσιο εξακολουθεί να αφήνει ανοικτή τη δυνατότητα απόκτησης επιπλέον πλοίων στο μέλλον.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η Ελλάδα έχει σήμερα ολοκληρώσει αγορά τεσσάρων πλοίων.

Σημαίνει ότι υπάρχει δυνατότητα επέκτασης.

Η εξέλιξη αυτή έχει ενδιαφέρον διότι, εάν ενεργοποιηθεί, θα μπορούσε να οδηγήσει σε έναν μεγαλύτερο ομοιογενή πυρήνα FREMM στον ελληνικό Στόλο, με οφέλη σε εκπαίδευση, υποστήριξη και επιχειρησιακή αξιοποίηση.

Προς το παρόν, πάντως, το πρόγραμμα που βρίσκεται μπροστά στις δύο κυβερνήσεις αφορά τις δύο πρώτες μονάδες.

Τι σημαίνει η συμφωνία για τις FDI και τις MEKO

Οι Bergamini έρχονται να συμπληρώσουν τις γαλλικές FDI.

Το ίδιο ισχύει και για τις MEKO 200HN.

Η ελληνική ναυτική ανανέωση εξελίσσεται σε περισσότερα του ενός επίπεδα: νέες FDI, εκσυγχρονισμός των MEKO και προσθήκη των FREMM.

Το ίδιο το ΥΠΕΘΑ συνδέει ρητά τα τρία προγράμματα, υποστηρίζοντας ότι ο συνδυασμός τους δημιουργεί έναν στόλο μονάδων υψηλών δυνατοτήτων για το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.

Η λογική είναι να δημιουργηθεί ένας πυρήνας σύγχρονων μονάδων επιφανείας που θα μπορούν να επιχειρούν σε διαφορετικούς ρόλους και σε μεγάλη ακτίνα.

Οι FDI προσφέρουν τις δυνατότητες μιας νέας γενιάς φρεγάτας.

Οι FREMM προσθέτουν μεγάλη πλατφόρμα, αυτονομία και σημαντικό οπλικό και αισθητηριακό φορτίο.

Οι εκσυγχρονισμένες MEKO διατηρούν έναν αριθμό υφιστάμενων πλοίων σε υψηλότερο επίπεδο επιχειρησιακής ικανότητας.

Γιατί έχει σημασία η Fasan

Από τις δύο φρεγάτες, η Fasan παρουσιάζει ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον λόγω του ανθυποβρυχιακού της ρόλου.

Η Ιταλία έχει σχεδιάσει την ASW έκδοση της FREMM με έμφαση στην ανίχνευση και αντιμετώπιση υποβρυχίων, αξιοποιώντας τα συστήματα αισθητήρων του πλοίου και το οργανικό ελικόπτερο.

Η επιλογή μιας τέτοιας μονάδας από την Ελλάδα ενισχύει τον ανθυποβρυχιακό πυρήνα του Στόλου και μπορεί να λειτουργήσει συμπληρωματικά με τις υπάρχουσες και μελλοντικές δυνατότητες επιτήρησης.

Το σημαντικό όμως είναι ότι η Fasan δεν είναι «πλοίο ενός ρόλου».

Παρά την έμφαση στο ASW, παραμένει φρεγάτα πολλαπλών αποστολών.

Οι ημερομηνίες που πρέπει να κρατήσουμε

Το πρόγραμμα έχει πλέον τρεις βασικούς σταθμούς.

29 Σεπτεμβρίου 2025: Ελλάδα και Ιταλία υπέγραψαν στη Λα Σπέτσια Μνημόνιο Συνεργασίας και Δήλωση Προθέσεων για τη ναυτική συνεργασία και τις FREMM.

8 Σεπτεμβρίου 2026: Υπογραφή της Εφαρμοστικής Ρύθμισης στη Ρώμη. Τότε οριστικοποιούνται οι νομικοί, οικονομικοί και τεχνικοί όροι της αγοράς των δύο πρώτων πλοίων.

Πρώτο εξάμηνο 2028: Προβλέπεται η μεταβίβαση της Carlo Bergamini.

Πρώτο εξάμηνο 2029: Προβλέπεται η μεταβίβαση της Virginio Fasan.

Από εκεί και πέρα, το μεγάλο ερώτημα θα είναι η ενεργοποίηση ή όχι της δυνατότητας για επιπλέον FREMM.

Τι πρέπει να περιμένουμε από εδώ και πέρα

Μετά την υπογραφή στη Ρώμη, η προσοχή θα στραφεί από την πολιτική συμφωνία στην πρακτική υλοποίηση.

Πρώτο ζητούμενο θα είναι να γίνει γνωστό το τελικό οικονομικό αντικείμενο.

Δεύτερο, να αποσαφηνιστεί το ακριβές πρόγραμμα εργασιών πάνω στις δύο φρεγάτες πριν από τη μεταβίβαση.

Τρίτο, να γίνει γνωστό ποια συστήματα θα παραμείνουν στην υφιστάμενη διαμόρφωση και ποια θα προσαρμοστούν στις ανάγκες του Πολεμικού Ναυτικού.

Τέταρτο, να αποτυπωθεί στην πράξη η συμμετοχή της ελληνικής βιομηχανίας.

Και πέμπτο, να ξεκαθαρίσει το χρονοδιάγραμμα για την ενδεχόμενη απόκτηση των δύο επιπλέον πλοίων.

Αυτά είναι τα στοιχεία που θα δείξουν τελικά εάν η συμφωνία αποτελεί απλώς μια καλή αγορά δύο μεταχειρισμένων φρεγατών ή ένα ευρύτερο πρόγραμμα ναυτικής αναδιοργάνωσης.

Το μεγάλο στοίχημα για το Πολεμικό Ναυτικό

Η αξία των Bergamini δεν θα κριθεί την ημέρα που θα σηκώσουν την ελληνική σημαία.

Θα κριθεί τα επόμενα χρόνια.

Το Πολεμικό Ναυτικό θα πρέπει να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις ώστε οι δύο μονάδες να ενταχθούν ομαλά στη δομή του Στόλου, να αποκτήσουν ελληνικά πληρώματα με υψηλό επίπεδο εκπαίδευσης, να υποστηρίζονται από την εγχώρια βιομηχανία και να λειτουργούν απρόσκοπτα μαζί με τις FDI και τις αναβαθμισμένες MEKO.

Η επιλογή των δύο συγκεκριμένων FREMM δίνει στην Ελλάδα δύο διαφορετικά εργαλεία.

Η Carlo Bergamini προσφέρει τη λογική της φρεγάτας πολλαπλών αποστολών.

Η Virginio Fasan προσθέτει ιδιαίτερη βαρύτητα στον ανθυποβρυχιακό πόλεμο.

Και οι δύο, όμως, εντάσσονται σε μια μεγαλύτερη αλλαγή: την προσπάθεια να αυξηθεί η ισχύς του ελληνικού Στόλου όχι μόνο αριθμητικά, αλλά κυρίως ποιοτικά.

 

Το πραγματικό τεστ, όμως, θα αρχίσει μετά την υπογραφή: όταν οι δύο ιταλικές FREMM πρέπει να μετατραπούν από συμφωνία στα χαρτιά σε πραγματική επιχειρησιακή ισχύ για το Πολεμικό Ναυτικό.

Η συμφωνία με μια ματιά

• Πλοία: 2 FREMM κλάσης Bergamini.
• Carlo Bergamini F-590: μεταβίβαση στο α΄ εξάμηνο του 2028.
• Virginio Fasan F-591: μεταβίβαση στο α΄ εξάμηνο του 2029.
• 8 Σεπτεμβρίου 2026: υπογραφή Εφαρμοστικής Ρύθμισης στη Ρώμη.
• Τι οριστικοποιείται: νομικοί, οικονομικοί και τεχνικοί όροι.
• Υποστήριξη: αρχική και εν συνεχεία υποστήριξη για τη διαθεσιμότητα των πλοίων.
• Ελληνική βιομηχανία: συμμετοχή ελληνικών ναυπηγείων σε συντήρηση και προσαρμογές νέων συστημάτων.
• Επιπλέον FREMM: παραμένει δυνατότητα για μελλοντική απόκτηση.
• Ευρύτερος σχεδιασμός: συνδυασμός FREMM, τεσσάρων FDI και εκσυγχρονισμένων MEKO.
• Κρίσιμη εκκρεμότητα: το τελικό οικονομικό και τεχνικό αντικείμενο, που θα αποτυπωθεί στην Εφαρμοστική Ρύθμιση.

Πηγές έρευνας: Υπουργείο Εθνικής Άμυνας, Marina Militare, Fincantieri και πρόσφατη ελληνική και διεθνής αμυντική δημοσιογραφία. Οι τελικοί οικονομικοί και τεχνικοί όροι θα πρέπει να επιβεβαιωθούν από το κείμενο της Εφαρμοστικής Ρύθμισης μετά την υπογραφή της 8ης Σεπτεμβρίου.