Τελευταία πτήση του F-5A 69142 | Το μοιραίο νυχτερινό πέταγμα του Σμηναγού Γεωργίου Μουρμούρη πάνω από τη Σκύρο
Η νυχτερινή πτήση πάνω από το Αιγαίο που σταμάτησε πρόωρα την πορεία ενός έμπειρου χειριστή
Το καλοκαίρι του 1970 η Πολεμική Αεροπορία βρισκόταν σε μια περίοδο έντονων αλλαγών. Τα παλαιότερα μαχητικά αεροσκάφη σταδιακά έδιναν τη θέση τους σε νέα υπερηχητικά μαχητικά, ενώ οι μονάδες πρώτης γραμμής εκπαιδεύονταν καθημερινά σε ένα περιβάλλον που απαιτούσε υψηλή ετοιμότητα.
Τα F-5A Freedom Fighter, τα νέα ελαφρά μαχητικά της Πολεμικής Αεροπορίας, είχαν ήδη ενταχθεί στην επιχειρησιακή δύναμη και αποτελούσαν ένα σημαντικό βήμα στον εκσυγχρονισμό της αναχαίτισης.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, στις 7 Αυγούστου 1970, μια εκπαιδευτική νυχτερινή πτήση μετατράπηκε σε τραγωδία.
Ο Σμηναγός (Ι) Γεώργιος Μουρμούρης, χειριστής της 337 Μοίρας Αναχαιτίσεως Ημέρας, δεν επέστρεψε ποτέ στη βάση του. Το αεροσκάφος του, ένα Northrop F-5A Freedom Fighter με αριθμό σειράς (s/n) 69142, κατέπεσε στη θαλάσσια περιοχή της Σκύρου.
Ο άνθρωπος πίσω από το χειριστήριο
Ο Γεώργιος Μουρμούρης ανήκε στη γενιά των Ελλήνων χειριστών που εκπαιδεύτηκαν στην εποχή μετάβασης από τα αεριωθούμενα πρώτης γενιάς στα σύγχρονα υπερηχητικά μαχητικά.
Γεννήθηκε το 1941 στην Κασσάνδρα Χαλκιδικής και εισήλθε στη Σχολή Αεροπορίας τον Οκτώβριο του 1959. Αποφοίτησε τον Οκτώβριο του 1962 ως Ανθυποσμηναγός Ιπτάμενος.
Η σταδιοδρομία του εξελίχθηκε σε μια εποχή όπου ο χειριστής μαχητικού έπρεπε να προσαρμοστεί γρήγορα στις νέες τεχνολογίες. Η μετάβαση από τα αεροσκάφη όπως τα F-84F και F-86 στα νέα μαχητικά υψηλών επιδόσεων απαιτούσε διαφορετική φιλοσοφία εκπαίδευσης και επιχειρήσεων.
Ο Μουρμούρης υπηρετούσε στην 337 Μοίρα Αναχαιτίσεως Ημέρας, μία από τις μονάδες που ανέλαβαν την αξιοποίηση του νέου τύπου F-5A.
Το F-5A Freedom Fighter στην Ελλάδα
Η άφιξη του F-5A αποτέλεσε σημαντικό σταθμό για την Πολεμική Αεροπορία.
Το αμερικανικής σχεδίασης μαχητικό της Northrop είχε διαφορετική φιλοσοφία από τα μεγαλύτερα αεροσκάφη που υπηρετούσαν μέχρι τότε. Ήταν μικρότερο, ευέλικτο, με χαμηλό κόστος χρήσης και ιδιαίτερα κατάλληλο για αποστολές αναχαίτισης.
Η Ελλάδα παρέλαβε τα πρώτα F-5A στα μέσα της δεκαετίας του 1960, στο πλαίσιο της αμερικανικής στρατιωτικής βοήθειας.
Το αεροσκάφος διέθετε:
- δύο κινητήρες General Electric J85-GE-13
- μέγιστη ταχύτητα άνω των 1.700 km/h
- δύο πυροβόλα M39 των 20 mm
- δυνατότητα μεταφοράς πυραύλων αέρος-αέρος Sidewinder
Η ευελιξία του το έκανε ιδιαίτερα αποτελεσματικό στην αεροπορική μάχη μικρών αποστάσεων.
Η 337 Μοίρα Αναχαιτίσεως Ημέρας, με έδρα τότε τη 111 Πτέρυγα Μάχης στη Νέα Αγχίαλο, ήταν μία από τις μονάδες που αξιοποίησαν επιχειρησιακά το νέο μαχητικό.
Το μοιραίο βράδυ της 7ης Αυγούστου
Η πτήση της 7ης Αυγούστου 1970 ήταν μια από τις πολλές νυχτερινές αποστολές εκπαίδευσης που πραγματοποιούνταν από τις μονάδες μαχητικών.
Οι νυχτερινές πτήσεις αποτελούσαν από τις πιο απαιτητικές δοκιμασίες για τους χειριστές της εποχής.
Χωρίς τα σημερινά προηγμένα συστήματα ηλεκτρονικής υποβοήθησης, ο πιλότος βασιζόταν σε μεγάλο βαθμό στην εκπαίδευσή του, στα όργανα του αεροσκάφους και στην ικανότητα διατήρησης προσανατολισμού μέσα στο σκοτάδι.
Κατά τη διάρκεια της αποστολής, το F-5A του Σμηναγού Μουρμούρη χάθηκε από τα ραντάρ και κατέπεσε στη θαλάσσια περιοχή της Σκύρου.
Οι έρευνες που ακολούθησαν επικεντρώθηκαν στην περιοχή πτώσης του αεροσκάφους, όμως ο χειριστής δεν εντοπίστηκε ζωντανός.
Το αεροσκάφος καταστράφηκε και μαζί του χάθηκε ένα ακόμη αεροσκάφος της νεοσύστατης δύναμης των F-5A.
Το αεροσκάφος με αριθμό σειράς 69142
Το αεροσκάφος που κυβερνούσε ο Γεώργιος Μουρμούρης ήταν το Northrop F-5A s/n 69142.
Τα στοιχεία των διεθνών καταγραφών το συνδέουν με την απώλεια της 7ης Αυγούστου 1970 και την Πολεμική Αεροπορία της Ελλάδας.
Για την ιστορία των αεροσκαφών, κάθε αριθμός σειράς αποτελεί ουσιαστικά την «ταυτότητα» ενός μαχητικού. Πίσω από τον αριθμό 69142 υπήρχε ένα αεροσκάφος που είχε κατασκευαστεί, παραδοθεί, ενταχθεί σε επιχειρησιακή μονάδα και συμμετείχε στην καθημερινή δραστηριότητα της Πολεμικής Αεροπορίας πριν η αποστολή στη Σκύρο αποτελέσει το τελευταίο κεφάλαιο της υπηρεσιακής του ζωής.
Μια εποχή υψηλών απαιτήσεων
Το δυστύχημα του 1970 πρέπει να εξεταστεί μέσα στις συνθήκες της εποχής.
Η δεκαετία του 1970 ήταν μια περίοδος κατά την οποία η Πολεμική Αεροπορία αύξανε σημαντικά την επιχειρησιακή της δραστηριότητα. Τα νέα αεροσκάφη έδιναν μεγαλύτερες δυνατότητες, όμως απαιτούσαν περισσότερη εκπαίδευση και εξοικείωση.
Οι χειριστές των F-5A ήταν από τους πρώτους που κλήθηκαν να επιχειρήσουν με ένα μαχητικό διαφορετικής φιλοσοφίας. Οι αποστολές αναχαίτισης, οι πτήσεις σε χαμηλά ύψη, οι νυχτερινές εκπαιδεύσεις και οι απαιτήσεις ετοιμότητας αποτελούσαν καθημερινότητα.
Η απώλεια του Σμηναγού Γεωργίου Μουρμούρη ήταν ένα από τα ατυχήματα που σημάδεψαν την πρώτη περίοδο επιχειρησιακής αξιοποίησης του τύπου στην Ελλάδα.
Η καταγραφή στην ιστορία της Πολεμικής Αεροπορίας
Περισσότερα από πενήντα χρόνια μετά, το όνομα του Σμηναγού (Ι) Γεωργίου Μουρμούρη παραμένει συνδεδεμένο με την ιστορία των F-5A της Πολεμικής Αεροπορίας.
Η περίπτωση του συγκεκριμένου ατυχήματος θυμίζει μια διαφορετική εποχή αεροπορικών επιχειρήσεων, όταν οι χειριστές πετούσαν με λιγότερα τεχνολογικά μέσα αλλά με την ίδια απαίτηση: να ολοκληρώσουν την αποστολή τους.
Το F-5A με αριθμό σειράς 69142 δεν βρίσκεται πλέον στους πίνακες δύναμης της Πολεμικής Αεροπορίας.
Όμως η καταγραφή του παραμένει μέρος της ιστορίας μιας γενιάς αεροσκαφών και ανθρώπων που διαμόρφωσαν τη σύγχρονη αεροπορική ισχύ της χώρας.
Βαθμός Σμηναγός
Υπηρεσία / Μοίρα 337 Μοίρα
Αεροσκάφος Northrop F-5Α/Β Freedom Fighter
Γεννήθηκε το 1941 στην Κασσάνδρα Χαλκιδικής.
Εισήλθε στη Σχολή Αεροπορίας τον Οκτώβριο του 1959 και αποφοίτησε τον Οκτώβριο του 1962 με το βαθμό του ανθυποσμηναγού.
Σκοτώθηκε στις 7 Αυγούστου 1970, όταν το αεροσκάφος του F-5A της 337 Μοίρας Αναχαιτίσεως Ημέρας, κατά τη διάρκεια διατεταγμένης νυχτερινής πτήσεως, κατέπεσε στη θαλάσσια περιοχή της Σκύρου.
