Όταν η γιορτή της Πολεμικής Αεροπορίας βάφτηκε με θλίψη | Η τραγωδία του 1986 στην Πρέβεζα
Στις 2 Οκτωβρίου 1986, ο Αντισμήναρχος (Ι) Σπυρίδων Πιτσίνης απεβίωσε στο 251 Γενικό Νοσοκομείο Αεροπορίας μετά από ατύχημα, κατά το οποίο το αεροσκάφος G-164A της 359 Μονάδας Αεροπορικής Εξυπηρετήσεως Δημοσίων Υπηρεσιών, ανεφλέγη κατά την τροχοδρόμηση στο αεροδρόμιο της Πρέβεζας.
Γεννήθηκε το 1937 στο Μαρούσι Αττικής.
Εισήλθε στη Σχολή Αεροπορίας τον Οκτώβριο του 1957 και αποφοίτησε τον Αύγουστο του 1960 με το βαθμό του ανθυποσμηναγού.
Στις 2 Οκτωβρίου 1986, κατά τη διάρκεια της τροχοδρόμησης στο αεροδρόμιο της Πρέβεζας, το αεροσκάφος G-164A της 359 Μονάδας Αεροπορικής Εξυπηρετήσεως Δημοσίων Υπηρεσιών, που χειριζόταν, ανεφλέγη, με αποτέλεσμα ο χειριστής να πάθει σοβαρά εγκαύματα και να εκπνεύσει στο 251 Γενικό Νοσοκομείο Αεροπορίας, μετά νοσηλεία 34 ημερών.
Ένα αεροσκάφος που είχε σχεδιαστεί για να επιχειρεί σε εξαιρετικά χαμηλά ύψη, ένας έμπειρος αξιωματικός της Πολεμικής Αεροπορίας και ένα τραγικό περιστατικό που εκτυλίχθηκε όχι στον αέρα, αλλά στο έδαφος. Η ιστορία του Αντισμηνάρχου Σπυρίδων Πιτσίνη παραμένει μία από τις λιγότερο γνωστές τραγωδίες της 359 ΜΑΕΔΥ.
ΠΡΕΒΕΖΑ, 1986. Μια συνηθισμένη διαδικασία τροχοδρόμησης στο στρατιωτικό αεροδρόμιο της περιοχής επρόκειτο να εξελιχθεί σε ένα από τα πλέον οδυνηρά περιστατικά στην ιστορία της ελληνικής αεροπυρόσβεσης και των αεροπορικών εφαρμογών.
Στο πιλοτήριο ενός Grumman G-164A Ag-Cat της 359 Μονάδας Αεροπορικής Εξυπηρετήσεως Δημοσίων Υπηρεσιών βρισκόταν ο Αντισμήναρχος (Ι) Σπυρίδων Πιτσίνης, ένας αξιωματικός με πολυετή υπηρεσία στην Πολεμική Αεροπορία.
Το αεροσκάφος δεν βρισκόταν σε πτήση. Κινείτο στο έδαφος όταν, σύμφωνα με τη μαρτυρία συναδέλφου του, μια σειρά μηχανικών αστοχιών και ατυχών περιστάσεων προκάλεσε διαρροή καυσίμων και στη συνέχεια την εκδήλωση πυρκαγιάς.
Ο χειριστής υπέστη βαρύτατα εγκαύματα και μεταφέρθηκε στο 251 Γενικό Νοσοκομείο Αεροπορίας. Παρά τη νοσηλεία του, δεν κατάφερε να κρατηθεί στη ζωή.
Το χρονικό του ατυχήματος – Πώς ξεκίνησε η φωτιά
Οι λεπτομέρειες της τραγωδίας διασώζονται μέσα από μια συγκλονιστική προσωπική μαρτυρία, η οποία έχει αποδοθεί σε συνάδελφο του Πιτσίνη.
Σύμφωνα με την περιγραφή, το Grumman G-164A τροχοδρομούσε στο αεροδρόμιο της Πρέβεζας όταν κινήθηκε ελαφρώς εκτός της ασφαλτοστρωμένης επιφάνειας, εισερχόμενο στο χωμάτινο περιθώριο του τροχοδρόμου.
Η εξέλιξη ήταν απρόσμενη. Φέρεται να έσπασε το βάκτρο ενός από τους τροχούς του συστήματος προσγείωσης, με αποτέλεσμα να προκληθεί παραμόρφωση στην κατασκευή του αεροσκάφους.
Η μηχανική καταπόνηση επηρέασε, σύμφωνα με την ίδια μαρτυρία, και τις πτέρυγες του διπλάνου. Η δεξαμενή καυσίμου, η οποία βρισκόταν στην επάνω πτέρυγα, παρουσίασε ρήγμα.
Το καύσιμο άρχισε να διαρρέει.
Εκείνη τη στιγμή, ο Αντισμήναρχος Πιτσίνης επιχείρησε να εγκαταλείψει το αεροσκάφος. Ωστόσο, κατά την έξοδό του από το πιλοτήριο, περιλούστηκε με καύσιμο.
Ένας σπινθήρας, η ακριβής προέλευση του οποίου δεν προσδιορίζεται στη διαθέσιμη μαρτυρία, προκάλεσε ανάφλεξη.
Μέσα σε ελάχιστο χρόνο, ένα ατύχημα κατά την τροχοδρόμηση είχε μετατραπεί σε μια τραγωδία με εξαιρετικά σοβαρές συνέπειες για τον χειριστή.
Η περιγραφή αυτή αποτελεί μαρτυρία συναδέλφου και όχι διαπιστωμένο συμπέρασμα δημοσιευμένου επίσημου πορίσματος.
Η μαρτυρία ενός συναδέλφου που συγκλονίζει
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι ο άνθρωπος που κατέγραψε τη μαρτυρία δεν περιγράφει μόνο τις συνθήκες του δυστυχήματος, αλλά και την προσωπικότητα του άτυχου αεροπόρου.
Ο Σπυρίδων Πιτσίνης παρουσιάζεται ως ένας εξαιρετικά ευγενικός, αξιοπρεπής και συνεπής αξιωματικός, ο οποίος είχε κερδίσει τον σεβασμό των συναδέλφων του.
Ο συντάκτης της μαρτυρίας εκφράζει την απορία του για τον τρόπο με τον οποίο χάθηκε ένας χειριστής ενός αεροσκάφους που είχε σχεδιαστεί να αντέχει στις δύσκολες συνθήκες των αγροτικών αεροπορικών εφαρμογών.
Όπως επισημαίνει, είχε αντικρίσει αεροσκάφη του ίδιου τύπου να υφίστανται σοβαρότατες ζημιές από προσκρούσεις, εμπλοκές σε καλώδια και αναγκαστικές προσγειώσεις, χωρίς να έχει βιώσει αντίστοιχη θανατηφόρα κατάληξη.
Η ειρωνεία της τύχης ήταν σκληρή. Ένας χειριστής που υπηρετούσε σε έναν ιδιαίτερα απαιτητικό τομέα της αεροπορικής δραστηριότητας τραυματίστηκε θανάσιμα σε μια διαδικασία που πραγματοποιούνταν στο έδαφος.
Η μάχη για τη ζωή στο 251 ΓΝΑ
Μετά το περιστατικό, ο τραυματισμένος αξιωματικός μεταφέρθηκε στο 251 Γενικό Νοσοκομείο Αεροπορίας στην Αθήνα.
Τα εγκαύματα που είχε υποστεί ήταν εξαιρετικά σοβαρά.
Οι διαθέσιμες ιστορικές καταγραφές αναφέρουν ότι νοσηλεύτηκε επί 34 ημέρες, χωρίς τελικά να καταφέρει να ξεπεράσει τις συνέπειες του τραυματισμού του.
Στις αφηγήσεις για τον θάνατό του γίνεται αναφορά στην 8η Νοεμβρίου 1986, ημέρα εορτασμού των Παμμεγίστων Ταξιαρχών, προστατών της Πολεμικής Αεροπορίας. Ωστόσο, άλλες δημοσιευμένες καταγραφές αναφέρουν τη 2α Οκτωβρίου 1986 ως ημερομηνία του θανάτου του, δημιουργώντας μια ιστορική ασυμφωνία που απαιτεί διασταύρωση με τα πρωτογενή αρχεία της Πολεμικής Αεροπορίας.
Ανεξάρτητα από τη συγκεκριμένη ημερολογιακή ασυμφωνία, η ουσία παραμένει αναλλοίωτη, ένας Έλληνας αεροπόρος έχασε τη ζωή του ύστερα από ένα εξαιρετικά σπάνιο και τραγικό ατύχημα κατά την τροχοδρόμηση.
Ποιος ήταν ο Αντισμήναρχος Σπυρίδων Πιτσίνης
Ο Σπυρίδων Πιτσίνης του Αθανασίου γεννήθηκε το 1937 στο Μαρούσι Αττικής.
Τον Οκτώβριο του 1957 εισήλθε στη Σχολή Αεροπορίας και τον Αύγουστο του 1960 αποφοίτησε με τον βαθμό του Ανθυποσμηναγού.
Κατά τη διάρκεια της στρατιωτικής του σταδιοδρομίας υπηρέτησε την Πολεμική Αεροπορία, φτάνοντας στον βαθμό του Αντισμηνάρχου.
Το 1986 υπηρετούσε στην 359 ΜΑΕΔΥ, μια μονάδα με ιδιαίτερο επιχειρησιακό αντικείμενο, καθώς τα αεροσκάφη της χρησιμοποιούνταν για αποστολές εξυπηρέτησης δημόσιων υπηρεσιών, αεροψεκασμούς και αεροπυρόσβεση.
Ο Πιτσίνης ήταν περίπου 49 ετών όταν έχασε τη ζωή του.
Το Grumman G-164A Ag-Cat – Ένα αεροσκάφος για δύσκολες αποστολές
Το αεροσκάφος που ενεπλάκη στην τραγωδία ήταν ένα Grumman G-164A Ag-Cat, ένα αμερικανικής σχεδίασης μονοκινητήριο διπλάνο, που αναπτύχθηκε ειδικά για αγροτικές αεροπορικές εργασίες.
Η χαρακτηριστική διπλάνη διάταξη προσέφερε ικανοποιητικές δυνατότητες πτήσης σε χαμηλές ταχύτητες, ενώ η στιβαρή κατασκευή του επέτρεπε την εκτέλεση απαιτητικών αποστολών σε χαμηλά ύψη.
Τα αεροσκάφη αυτού του τύπου χρησιμοποιήθηκαν στην Ελλάδα κυρίως σε αποστολές αεροψεκασμών.
Η 359 ΜΑΕΔΥ άρχισε να παραλαμβάνει Grumman G-164A τον Μάιο του 1974, όταν εντάχθηκαν στο δυναμικό της δέκα αεροσκάφη. Τον Μάρτιο του 1976 προστέθηκαν ακόμη δεκατρία, ανεβάζοντας τον συνολικό αριθμό των παραληφθέντων αεροσκαφών του τύπου σε 23.
Η παρουσία τους αποτέλεσε σημαντικό κεφάλαιο στην ιστορία των αεροπορικών εφαρμογών στην Ελλάδα.
Η ιδιαιτερότητα του συγκεκριμένου περιστατικού συνδέεται και με τη θέση της δεξαμενής καυσίμου στην άνω πτέρυγα. Σύμφωνα με τη διαθέσιμη μαρτυρία, η ρήξη της δεξαμενής κατά το ατύχημα συνέβαλε καθοριστικά στον τραυματισμό του χειριστή.
Το ατύχημα του Πιτσίνη αναδεικνύει ότι ακόμη και κατά τις φαινομενικά απλές επίγειες διαδικασίες, ένας συνδυασμός μηχανικών βλαβών και διαρροής καυσίμων μπορεί να οδηγήσει σε εξαιρετικά επικίνδυνες συνθήκες.
Σαράντα χρόνια μετά – Η μνήμη ενός αεροπόρου
Το δυστύχημα του Αντισμηνάρχου Σπυρίδων Πιτσίνη δεν συνδέθηκε με κάποια αερομαχία, κάποια αποστολή αναχαίτισης ή κάποια πτήση μαχητικού αεροσκάφους.
Συνδέθηκε με μια αποστολή δημόσιας προσφοράς, έναν τομέα της Πολεμικής Αεροπορίας που συχνά παραμένει μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας.
Οι χειριστές της 359 ΜΑΕΔΥ εργάζονταν σε συνθήκες που απαιτούσαν ακρίβεια, εμπειρία και πειθαρχία, εκτελώντας αποστολές για τις ανάγκες της ελληνικής κοινωνίας.
Ο Σπυρίδων Πιτσίνης ανήκε σε αυτή τη γενιά των αεροπόρων.
Σαράντα χρόνια αργότερα, το όνομά του εξακολουθεί να αποτελεί μέρος της ιστορίας της Πολεμικής Αεροπορίας και της 359 ΜΑΕΔΥ.
