Ένα δυστύχημα που σημάδεψε τα πρώτα χρόνια των ελληνικών αεριωθουμένων

Η Δευτέρα 4 Ιουνίου 1956 ξεκίνησε ως ακόμη μία ημέρα εντατικής εκπαίδευσης για την 335 Μοίρα Διώξεως – Βομβαρδισμού της Πολεμικής Αεροπορίας. Η μονάδα, μία από τις πρώτες που είχαν περάσει στην εποχή των αεριωθουμένων αεροσκαφών, επιχειρούσε με τα Republic F-84G Thunderjet και βρισκόταν στην πρώτη γραμμή του εκσυγχρονισμού της ελληνικής αεροπορικής ισχύος.

Εκείνη την ημέρα, μια τετράδα F-84G απογειώθηκε για εκπαιδευτική αποστολή βομβαρδισμού στον Παγασητικό Κόλπο. Επικεφαλής του σχηματισμού ήταν ο Υποσμηναγός (Ι) Δημήτριος Μαστρακάς, ένας ιδιαίτερα έμπειρος χειριστής, βετεράνος του Ελληνικού Εκστρατευτικού Σμήνους Κορέας.

Η αποστολή αφορούσε άσκηση βομβαρδισμού, μία από τις πλέον απαιτητικές διαδικασίες για τα μαχητικά αεροσκάφη της εποχής. Σύμφωνα με τη μαρτυρία που διασώζεται στο λεύκωμα του ΠΑ.Σ.ΟΙ.ΠΑ., η διαδικασία προέβλεπε είσοδο στην εφόρμηση από ύψος 10.000 ποδών, βύθιση με γωνία περίπου 70 μοιρών, ταχύτητα περίπου 400 κόμβων και άφεση του φορτίου στα 1.500 πόδια πριν από την άμεση απαγκίστρωση του αεροσκάφους.

Η μοιραία τελευταία εφόρμηση

Κατά τη διάρκεια της άσκησης όλα εξελίσσονταν φυσιολογικά. Ο σχηματισμός εκτελούσε διαδοχικές προσβολές εναντίον προκαθορισμένου στόχου στον Παγασητικό.

Στην τελευταία προσβολή του αρχηγού σχηματισμού, συνέβη το μοιραίο.

Οι διαθέσιμες πηγές αναφέρουν ότι «κάτι συνέβη» κατά τη διάρκεια της προσβολής και ο Υποσμηναγός Μαστρακάς δεν κατόρθωσε να εκτελέσει εγκαίρως την απαγκίστρωση του αεροσκάφους από τη βύθιση. Το F-84G συνέχισε την καθοδική πορεία μέχρι που προσέκρουσε με εξαιρετικά υψηλή ταχύτητα στην επιφάνεια της θάλασσας, κοντά στο αεροδρόμιο της Νέας Αγχιάλου.

Η πρόσκρουση ήταν καταστροφική. Το αεροσκάφος διαλύθηκε κατά την επαφή με το νερό και ο χειριστής σκοτώθηκε ακαριαία.

Δεν υπάρχουν διαθέσιμες δημόσιες αναφορές που να τεκμηριώνουν εάν είχε προηγηθεί μηχανική βλάβη, απώλεια προσανατολισμού, αδυναμία ανάκτησης λόγω μικρού ύψους ή κάποια ανθρώπινη αστοχία. Το επίσημο πόρισμα της εποχής δεν φαίνεται να έχει δημοσιοποιηθεί.

Το F-84G Thunderjet στην ελληνική υπηρεσία

Το Republic F-84G Thunderjet αποτέλεσε το πρώτο πραγματικά μαζικό μαχητικό-βομβαρδιστικό αεριωθούμενο της Πολεμικής Αεροπορίας.

Η Ελλάδα παρέλαβε τα αεροσκάφη αυτά στο πλαίσιο της αμερικανικής στρατιωτικής βοήθειας των αρχών της δεκαετίας του 1950. Με την ένταξή τους, η Πολεμική Αεροπορία πέρασε από την εποχή των Spitfire και Helldiver στη νέα εποχή των αεριωθουμένων. Η 335 Μοίρα ήταν η πρώτη ελληνική μονάδα που εξοπλίστηκε με F-84G το 1953.

Το Thunderjet ήταν απαιτητικό αεροσκάφος. Οι υψηλές ταχύτητες, οι μεγάλες δυνάμεις κατά την έξοδο από βύθιση και η περιορισμένη ώση σε χαμηλά ύψη άφηναν ελάχιστα περιθώρια λάθους στους χειριστές. Πολλά ατυχήματα διεθνώς συνέβησαν κατά τη διάρκεια ασκήσεων βομβαρδισμού, όπως ακριβώς στην περίπτωση του Μαστρακά. Η συγκεκριμένη τεχνική θεωρούνταν αναγκαία για την επίτευξη ακρίβειας στα πλήγματα, αλλά έκρυβε σημαντικούς κινδύνους.

Βιογραφικό Υποσμηναγού (Ι) Δημήτριου Μαστρακά

Ο Δημήτριος Μαστρακάς γεννήθηκε στον Πειραιά το 1930.

Τον Φεβρουάριο του 1949 εισήχθη στη Σχολή Αεροπορίας και αποφοίτησε τον Οκτώβριο του 1950 ως Ανθυποσμηναγός.

Από το 1951 έως το 1953 υπηρέτησε στο Ελληνικό Εκστρατευτικό Σμήνος Κορέας, συμμετέχοντας στις επιχειρήσεις του πολέμου. Ανήκει στη γενιά των Ελλήνων αεροπόρων που απέκτησαν πραγματική πολεμική εμπειρία σε διεθνές πεδίο μάχης.

Η μαθητική του πορεία παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Φοίτησε στην Ιωνίδειο Σχολή Πειραιά, ενώ παράλληλα εκπαιδεύτηκε στη Σχολή Μηχανικών Εμπορικού Ναυτικού «Προμηθεύς», αποκτώντας τεχνικές γνώσεις μηχανολογίας. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία εργαζόταν κατά τους θερινούς μήνες σε μηχανουργείο για να αποκτήσει πρακτική εμπειρία.

Το 1956 υπηρετούσε στην 335 Μοίρα Διώξεως – Βομβαρδισμού ως Υποσμηναγός και θεωρείτο έμπειρος χειριστής αεριωθουμένων. Σκοτώθηκε σε ηλικία μόλις 26 ετών.