Ο «Δαίδαλος» και ο Τρελοκαμπέρος

Στις 22 Ιουνίου 1912, στον ήρεμο όρμο του Παλαιού Φαλήρου, γράφτηκε ένα από τα σημαντικότερα κεφάλαια της ελληνικής αεροπορικής ιστορίας. Ένα αεροπλάνο τύπου Henry Farman, το οποίο είχε μετασκευαστεί σε υδροπλάνο και έφερε το συμβολικό όνομα «Δαίδαλος», αποθαλασσώθηκε επιτυχώς μπροστά στα μάτια της πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας της χώρας. Χειριστής του ήταν ο πρωτοπόρος αεροπόρος Υπολοχαγός Δημήτριος Καμπέρος, ο άνθρωπος που έμελλε να μείνει στην ιστορία ως «Τρελοκαμπέρος».

Η δοκιμή αποτελούσε ένα αεροπορικό επίτευγμα. Ήταν μια στρατηγική επένδυση στο μέλλον των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων, σε μια περίοδο κατά την οποία τα σύννεφα του πολέμου σκέπαζαν ήδη τα Βαλκάνια.

Η Ελλάδα ανακαλύπτει τους αιθέρες

Το 1911 η κυβέρνηση του Πρωθυπουργού Ελευθέριος Βενιζέλος αντιλαμβάνεται ότι η αεροπορία θα αποτελέσει καθοριστικό παράγοντα στους πολέμους του μέλλοντος. Αποφασίζεται η αποστολή Ελλήνων αξιωματικών στη Γαλλία για εκπαίδευση στις σχολές των αδελφών Farman και η αγορά των πρώτων στρατιωτικών αεροπλάνων.

Ανάμεσα στους νεαρούς αξιωματικούς ξεχωρίζει ο Δημήτριος Καμπέρος. Γεννημένος στον Πειραιά το 1883, αξιωματικός του Πυροβολικού, διαθέτει θάρρος, τεχνική αντίληψη και μια σχεδόν παράτολμη αγάπη για την πτήση. Η προσωπικότητά του σύντομα θα τον καταστήσει θρύλο.

Στις 13 Μαΐου 1912 πραγματοποιεί την πρώτη στρατιωτική πτήση στην Ελλάδα με αεροσκάφος Henry Farman, απογειώθηκε από το Παλαιό Φάληρο. Το γεγονός θεωρείται η απαρχή της ελληνικής στρατιωτικής αεροπορίας.

Το αεροπλάνο «Δαίδαλος»

Τα πρώτα τέσσερα ελληνικά στρατιωτικά αεροπλάνα ήταν γαλλικής κατασκευής Henry Farman III. Έλαβαν τα ονόματα «Δαίδαλος», «Αετός», «Γυψ» και «Ιέραξ». Το «Δαίδαλος» θα γινόταν το πλέον διάσημο από όλα.

Ο Καμπέρος είχε μια τολμηρή ιδέα… να μετατρέψει το αεροσκάφος σε υδροπλάνο. Η Ελλάδα διέθετε χιλιάδες χιλιόμετρα ακτογραμμών και δεκάδες νησιά. Ένα αεροσκάφος που θα μπορούσε να απογειώνεται από τη θάλασσα θα προσέφερε τεράστια επιχειρησιακά πλεονεκτήματα.

Έτσι, στο αεροπλάνο τοποθετήθηκαν πλωτήρες και έγιναν οι απαραίτητες μετατροπές ώστε να μπορεί να επιχειρεί στο υδάτινο περιβάλλον. Για τα δεδομένα της εποχής επρόκειτο για μια εξαιρετικά πρωτοποριακή προσπάθεια.

Η ιστορική ημέρα της 22ας Ιουνίου 1912

Το πρωινό της 22ας Ιουνίου 1912 πλήθος κόσμου συγκεντρώνεται στον όρμο του Παλαιού Φαλήρου. Παρόντες είναι ο Πρωθυπουργός, ο Υπουργός Ναυτικού, ανώτατοι αξιωματικοί και εκπρόσωποι των αρχών. Όλοι θέλουν να παρακολουθήσουν το νέο εγχείρημα.

Ο Καμπέρος οδηγεί το υδροπλάνο στα νερά του όρμου. Ο κινητήρας τίθεται σε λειτουργία. Το αεροσκάφος αρχίζει να γλιστρά στην επιφάνεια της θάλασσας, σηκώνοντας πίδακες νερού.

Λίγα δευτερόλεπτα αργότερα συμβαίνει το αδιανόητο για τα ελληνικά δεδομένα της εποχής! ο «Δαίδαλος» εγκαταλείπει την επιφάνεια της θάλασσας και υψώνεται στον αέρα.

Η αποστολή έχει πετύχει.

Οι δοκιμαστικές πτήσεις συνεχίζονται καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας. Σε μία από αυτές επιβαίνει ακόμη και ο Νομάρχης Αττικής, γεγονός που αποδεικνύει την εμπιστοσύνη που άρχισε να εμπνέει το νέο μέσο.

Η θεαματική προσγείωση στο Παλαιό Φάληρο

Το αποκορύφωμα των επιδείξεων έρχεται στο τέλος της ημέρας.

Ο Καμπέρος επιχειρεί κάτι που μοιάζει σχεδόν αδύνατο. Με κατάλληλους χειρισμούς απελευθερώνει το αεροσκάφος από τους πλωτήρες και κατευθύνεται προς τον χώρο του ζωολογικού κήπου του Παλαιού Φαλήρου, όπου υπήρχε πρόχειρος διάδρομος προσγείωσης.

Το υδροπλάνο προσγειώνεται με επιτυχία στο έδαφος.

Το πλήθος ξεσπά σε χειροκροτήματα. Οι παριστάμενοι αντιλαμβάνονται ότι δεν παρακολουθούν απλώς μια επίδειξη τεχνολογίας αλλά μια ιστορική στιγμή για τη χώρα.

Γιατί ήταν τόσο σημαντικό το υδροπλάνο

Η στρατηγική αξία του εγχειρήματος ήταν τεράστια.

Η Ελλάδα, ως ναυτική δύναμη, χρειαζόταν ένα μέσο που να μπορεί να εντοπίζει εγκαίρως εχθρικές κινήσεις στο Αιγαίο. Τα θωρηκτά και τα αντιτορπιλικά είχαν περιορισμένη ορατότητα. Ένα αεροσκάφος όμως μπορούσε να επιτηρεί μεγάλες εκτάσεις θάλασσας μέσα σε ελάχιστο χρόνο.

Ο Καμπέρος και οι επιτελείς του Γενικού Επιτελείου αντιλήφθηκαν ότι το υδροπλάνο μπορούσε να λειτουργήσει ως «ιπτάμενος παρατηρητής» του στόλου. Αυτή ακριβώς ήταν η βασική αποστολή που εξεταζόταν κατά τις δοκιμές του «Δαιδάλου».

Λίγους μήνες αργότερα, κατά τους Βαλκανικούς Πολέμους, οι ιδέες αυτές θα αποδεικνύονταν εξαιρετικά χρήσιμες.

Ο άνθρωπος πίσω από τον θρύλο

Ο Δημήτριος Καμπέρος δεν ήταν ένας συνηθισμένος στρατιωτικός.

Πετούσε σε εποχές όπου οι πιλότοι δεν διέθεταν αλεξίπτωτα, τα αεροσκάφη ήταν κατασκευασμένα από ξύλο και ύφασμα και κάθε πτήση αποτελούσε ουσιαστικά πείραμα.

Η ατρόμητη συμπεριφορά του τού χάρισε το προσωνύμιο «Τρελοκαμπέρος», λέξη που πέρασε αργότερα στη λαϊκή γλώσσα ως συνώνυμο του παράτολμου ανθρώπου.

Παρά τις επικίνδυνες αποστολές του στους Βαλκανικούς Πολέμους και αργότερα στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, επέζησε και συνέβαλε σημαντικά στην εκπαίδευση των επόμενων γενεών αεροπόρων.

Το παγκόσμιο ρεκόρ

Οι δοκιμές του «Δαιδάλου» δεν σταμάτησαν στις 22 Ιουνίου.

Λίγες ημέρες αργότερα ο Καμπέρος πραγματοποίησε πτήση στη διαδρομή Φάληρο–Ύδρα–Φάληρο και πέτυχε μέση ταχύτητα περίπου 110 χιλιομέτρων την ώρα, καταρρίπτοντας το παγκόσμιο ρεκόρ ταχύτητας υδροπλάνου της εποχής.

Το επίτευγμα προκάλεσε εντύπωση διεθνώς και ανέδειξε την Ελλάδα ανάμεσα στις χώρες που πρωτοπορούσαν στην αεροπορική τεχνολογία.

Η κληρονομιά του «Δαιδάλου»

Σήμερα, περισσότερο από έναν αιώνα αργότερα, η πτήση του «Δαιδάλου» θεωρείται ένα από τα θεμέλια της ελληνικής στρατιωτικής και ναυτικής αεροπορίας.

Το υδροπλάνο του Καμπέρου απέδειξε ότι η αεροπορία μπορούσε να λειτουργήσει ως πολλαπλασιαστής ισχύος για το Πολεμικό Ναυτικό και τον Στρατό. Η ιδέα της εναέριας αναγνώρισης, που τότε φαινόταν σχεδόν επιστημονική φαντασία, αποτελεί σήμερα βασικό στοιχείο κάθε σύγχρονης στρατιωτικής επιχείρησης.

Η εικόνα του ξύλινου διπλάνου που αποθαλασσώνεται στον όρμο του Παλαιού Φαλήρου παραμένει ένα από τα πιο συμβολικά στιγμιότυπα της ελληνικής αεροπορικής ιστορίας.